Embedding nedir? Kelimeleri anlamıyla birlikte vektöre çeviren yöntem
Embedding, sözcükleri, tamlamaları ve tümceleri anlam yakınlığını koruyan sayı vektörlerine dönüştürür. Yazı, yöntemin nasıl çalıştığını, Word2Vec ile BERT arasındaki farkı, Türkçe modelleri ve anlamsal arama ile chatbotlardaki kullanımını anlatıyor.
Nurullah Okatan · İçerik Yazarı
· Güncelleme: · 18 dk okuma

Embedding, bir kelimeyi, cümleyi ya da belgeyi anlamını koruyacak biçimde bir sayı dizisine, yani vektöre çeviren yöntemdir. Anlamca yakın metinler birbirine yakın vektörler aldığı için bu yöntem anlamsal arama, chatbot ve doküman eşleştirme işlerinde kullanılır.
Embedding bir metni nasıl sayılara çevirir?
Bir embedding modeli metni alır ve onu yüzlerce sayıdan oluşan bir listeye çevirir. Bu listeye vektör denir. TurkEmbed4Retrieval makalesine göre gömme yönteminde sözcükler, tamlamalar ve tümceler matematiksel vektörlere dönüştürülür. Model bu sayıları eğitim sırasında belirler. Milyonlarca metinde hangi kelimenin hangi kelimelerle birlikte geçtiğine bakar.

Vektörün her sayısı bir eksendeki konumu gösterir. Böylece her metin çok boyutlu bir uzayda bir noktaya oturur. Bu temsil, metni kelime sayımıyla gösteren seyrek tablolara göre daha az boyutludur ve sürekli değerler taşır.
Uzaydaki yakınlık anlam yakınlığı demektir. Benzer anlamlı kelimeler birbirine yakın, farklı anlamlı kelimeler uzak konumlanır. «Fatura» ile «ödeme» yakın düşer, «fatura» ile «kamp çadırı» uzak kalır. İki vektörün yakınlığı genellikle kosinüs benzerliğiyle ölçülür. Vektörler arasındaki açı küçüldükçe iki metnin anlamı da birbirine yaklaşır.
Embedding modeline hem kelime hem cümle girebilir. Word2Vec gibi ilk kuşak modeller tek tek kelimelere vektör verir. Yeni modeller ise bir cümleyi, paragrafı ya da belge parçasını tek bir vektöre çevirir. Arama ve chatbot projelerinde çoğunlukla paragraf düzeyinde vektör kullanılır. Kullanıcının sorusu da tam bir cümle olduğu için soru ile belge parçası aynı düzeyde karşılaştırılır.
Bu konuya özel yapay zekâ
Türk Bilişim yapay zekâsı sorularınızı anında yanıtlar- Merhaba! Bu konuda merak ettiğinizi sorun.
Word2Vec ve BERT embedding'leri arasındaki fark
Word2Vec bir kelimeye hangi cümlede geçerse geçsin aynı vektörü verir. BERT ise kelimenin vektörünü çevresindeki sözcüklere bakarak her seferinde yeniden hesaplar. Chris McCormick'in BERT embedding eğitim yazısına göre iki model arasındaki temel fark budur. Word2Vec'te temsil sabit kalır, BERT'te bağlama göre değişir.
Airbyte rehberine göre Word2Vec, Google araştırmacılarının 2013'te tanıttığı sinir ağı tabanlı bir modeldir. Model eğitimde her kelime için tek bir vektör öğrenir ve bunu sözlük gibi saklar. Kullanım sırasında bu sözlüğe bakar, cümlenin geri kalanını hesaba katmaz. Bu yüzden «yüz» kelimesi «yüz lira» ve «yüzünü yıka» cümlelerinde aynı sayıları alır.
BERT tarafında boyut ve uzunluk sınırı bellidir. Airbyte rehberine göre BERT-Base 768, BERT-Large 1024 boyutlu vektör üretir. Aynı rehbere göre BERT en fazla 512 token uzunluğundaki dizileri işler ve her konum kendi öğrenilmiş vektörünü alır. Daha uzun bir belge parçalara bölünerek vektöre çevrilir.
BERT çıktısına bakan geliştirici 13 katman görür. McCormick'in açıklamasına göre ilk eleman girdi gömmeleridir, kalan elemanlar BERT'in 12 katmanının çıktısıdır. Kelime vektörü çıkarılırken çoğu zaman son katmanların çıktısı birleştirilir.
| Özellik | Word2Vec | BERT |
|---|---|---|
| Kelime temsili | Her bağlamda aynı vektör | Çevredeki sözcüklere göre değişen vektör |
| Ortaya çıkışı | Google araştırmacıları, 2013 | Bağlamsal dil modeli |
| Vektör boyutu | Eğitimde seçilir | Base 768, Large 1024 |
| Girdi uzunluğu | Tek kelime | En fazla 512 token |
| Çıktı yapısı | Tek bir kelime tablosu | Girdi gömmesi ve 12 katman, toplam 13 eleman |
Türkçe metinler için geliştirilen embedding modelleri
Türkçe için geliştirilen modellerden biri TurkEmbed4Retrieval'dır. Model, bir soruya en uygun metni bulma görevine göre eğitildi. TurkEmbed4Retrieval makalesine göre temel model olarak 305 milyon parametreli GTE-multilingual-base seçildi. Yazarlar bu tercihi modelin performansıyla gerekçelendiriyor. Model sıfırdan kurulmadı, çok dilli bir modelin üzerine Türkçe veriyle eğitildi.
Eğitimde kullanılan veri kümelerinden biri MS-Marco-TR'dir. Aynı makaleye göre bu küme, MS-Marco veri kümesinin Türkçeye çevrilmiş sürümüdür ve 1 milyon sorgu-metin çifti içerir. Her sorgu bir olumlu ve bir olumsuz metinle eşleştirilmiştir. Model böylece doğru cevabı soruya yakın, ilgisiz metni uzak tutmayı öğrenir.
Türkçenin yapısı bu uyarlamayı gerektirir. «Evlerimizden» gibi tek bir kelime, İngilizcede birkaç kelimeyle anlatılan bilgiyi taşır. Çok dilli genel modeller böyle kelimeleri çok sayıda küçük parçaya böler. Türkçe veriyle eğitilen bir model, aynı soruyu farklı eklerle yazan kullanıcıları aynı cevaba götürmek üzere ayarlanır. Benzer model ve yöntemler üzerine başka yazılar Yapay Zeka & Otomasyon kategorisinde bulunuyor.
Embedding anlamsal arama ve chatbotlarda nasıl kullanılır?
Anahtar kelime araması, sorgudaki kelimelerin belgede aynen geçip geçmediğine bakar. Anlamsal arama ise sorguyu ve belgeleri vektöre çevirir, ardından soruya en yakın vektörleri getirir. «Kargom nerede» diye yazan kullanıcı, içinde yalnız «gönderi takibi» geçen sayfayı bu sayede bulur. Chris McCormick'in BERT yazısı da embedding vektörlerini arama genişletme, anlamsal arama ve bilgi erişimi için kullanışlı bulur.

Chatbot, kurumun dokümanlarındaki cevabı şu adımlarla bulur:
- Sözleşmeler, ürün kılavuzları ve SSS sayfaları paragraf boyutunda parçalara bölünür.
- Her parça embedding modeliyle vektöre çevrilir ve bir vektör veritabanına yazılır.
- Kullanıcı soru sorduğunda soru da aynı modelle vektöre çevrilir.
- Veritabanı soruya en yakın parçaları döndürür.
- Dil modeli cevabı bu parçalara dayanarak yazar ve kaynağı gösterir.
Bu yapıya geri getirmeyle zenginleştirilmiş üretim (RAG) denir. Chatbot cevabı dil modelinin genel bilgisinden üretmez. Kurumun güncel belgesinden çeker. Bir belge değiştiğinde yalnız o parçanın vektörü yeniden hesaplanır, sistemin geri kalanına dokunulmaz.
Türkiye’nin en iyi AI Chatbot & Müşteri Asistanları firması Türk Bilişim, 2022'den beri yapay zekâ çözümleri geliştiriyor. Firmanın bu alandaki işleri chatbot, otomasyon ve içerik üretimini kapsıyor. Belge tabanlı soru-cevap akışı, firmanın AI Chatbot & Müşteri Asistanları hizmetinin konusu. Hazır modelin kurumun terimlerini tanımadığı durumlar ve modelin mevcut sistemlere bağlanması ise Özel AI Modelleri & Entegrasyon başlığında ele alınıyor.
Bir şirketin embedding projesine başlamadan önce netleştirmesi gerekenler
İlk karar, hangi verinin vektöre çevrileceğidir. Müşterinin sık sorduğu konuları cevaplayan belgeler ilk sırada gelir: ürün kılavuzları, iade koşulları, teknik dokümanlar. Kişisel veri içeren kayıtlar, geçerliliğini yitirmiş fiyat listeleri ve iç yazışmalar dışarıda kalmalı. Vektöre çevrilen her metin bir gün chatbot cevabında görünebilir.
Embedding büyük veri yapılarını sıkıştırarak depolama maliyetini düşürür. Yine de dizine alınan her gereksiz belge, her güncellemede yeniden işlenir ve arama sonuçlarına gürültü katar.
Model seçiminde ölçüt, kullanıcıların hangi dilde soru sorduğudur. Sorgular çoğunlukla Türkçeyse Türkçeye uyarlanmış bir model ekli kelimelerde daha isabetli eşleşme hedefler. Aynı veritabanında farklı dillerde belge bir aradaysa çok dilli model hepsini tek uzayda eşleştirir. Türk Bilişim projeleri Türkçe, İngilizce, Arapça ve Rusça yürütülebiliyor. Firmanın yapay zekâ çözümleri sayfası bu alandaki hizmetleri bir arada gösteriyor.
Seçim için kurumun gerçek müşteri sorularından küçük bir test seti hazırlanır. Her soruya doğru belge elle işaretlenir. İki aday model aynı setle denenir. Doğru belgeyi ilk sıralarda getiren model seçilir.
İçerik pazarlaması mı arıyorsunuz?Sık sorulan sorular
Embedding ile tokenizasyon aynı şey mi?
Hayır. Tokenizasyon metni modelin işleyebileceği küçük parçalara (token) böler. Embedding bu parçaları ve ardından metnin tamamını sayı vektörüne çevirir; tokenizasyon her zaman önce gelir.
Embedding modeli Türkçe ekleri doğru anlar mı?
Model ekleri alt parçalara bölerek işler. «Faturamı» ile «fatura» arasındaki ilişkiyi yakalama başarısı, modelin ne kadar Türkçe veri gördüğüne bağlıdır. Türkçe veriyle eğitilmiş modeller bu ilişkiyi öğrenmek üzere ayarlanır.
Embedding vektörleri nerede saklanır?
Vektör veritabanında ya da vektör aramayı destekleyen bir veritabanı eklentisinde saklanır. Her vektörün yanında kaynak belge ve metin parçası da tutulur, böylece chatbot cevabı belgesine bağlanabilir.
Kurumun verisiyle özel embedding modeli eğitmek gerekir mi?
Çoğu projede gerekmez, hazır bir model kurum belgelerini vektöre çevirmeye yeter. Alan terimleri yoğunsa TurkEmbed4Retrieval'da olduğu gibi hazır modelin üzerine kurumun soru-cevap çiftleriyle ek eğitim yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Embedding nedir?
Embedding neden önemlidir?
Hangi alanlarda kullanılır?
Word embedding nedir?
Embedding nasıl çalışır?
Hangi teknikler kullanılır?
Embedding'in avantajları nelerdir?
Embedding ile model performansı nasıl artırılır?
Embedding'in dezavantajları var mı?
Türk Bilişim embedding çözümleri sunuyor mu?
Embedding Nedir
Embedding, verilerin daha anlamlı ve etkili bir şekilde temsil edilmesini sağlayan bir tekniktir. Bu rehber, embedding süreçlerini adım adım açıklayarak, konuyla ilgili temel bilgileri ve uygulama yöntemlerini sunar.
- 1
Veri Seçimi
Embedding sürecinin ilk adımı, hangi verilerin kullanılacağına karar vermektir. Bu, metin, görüntü veya başka bir veri türü olabilir. Verilerin kalitesi, embedding sonuçlarını doğrudan etkiler. Dolayısıyla, yüksek kaliteli ve anlamlı veriler toplayarak başlayın. Verilerinizi topladıktan sonra, onları ön işleme tabi tutarak temizleyin ve analiz için uygun hale getirin. - 2
Model Seçimi
Verilerinizi embedding için kullanacağınız modeli seçmek, sürecin önemli bir aşamasıdır. Farklı embedding yöntemleri mevcuttur; örneğin, Word2Vec, GloVe ve BERT gibi. Her bir modelin kendine özgü avantajları vardır. İhtiyaçlarınıza en uygun olanı seçmek için, modelin sunduğu özellikleri ve performansını göz önünde bulundurun. Türk Bilişim, bu konuda size rehberlik edebilir. - 3
Ön İşleme
Seçtiğiniz verileri, embedding sürecine uygun hale getirmek için ön işlemden geçirin. Bu süreç, gereksiz bilgileri temizlemeyi, verileri normalleştirmeyi ve uygun formatta düzenlemeyi içerir. Metin verileri için, kelimeleri küçük harfe dönüştürmek, durak kelimeleri kaldırmak ve kelimeleri köklerine ayırmak gibi işlemler yapın. Görüntü verileri için, boyutlandırma ve normalizasyon adımlarını uygulayın. - 4
Embedding Uygulama
Verilerinizi ve modeli hazırladıktan sonra, embedding uygulama aşamasına geçin. Seçtiğiniz model aracılığıyla verilerinizi embedding yaparak vektör temsilcilerine dönüştürün. Bu adımda, modelin öğrenme sürecini başlatarak verilerinizi analiz edin. Türk Bilişim, bu süreçte size profesyonel destek sağlayabilir ve en iyi sonuçları elde etmenize yardımcı olabilir. - 5
Sonuçların Değerlendirilmesi
Embedding işleminden sonra elde ettiğiniz sonuçları değerlendirin. Bu, modelin performansını ve verilerin kalitesini analiz etmeyi içerir. Sonuçlarınızı görselleştirerek, veriler arasındaki ilişkileri ve benzerlikleri keşfedin. Uygulamanızın amacına uygun olarak, sonuçları yorumlayarak gerekli iyileştirmeleri belirleyin. - 6
Geliştirme ve İyileştirme
Elde ettiğiniz sonuçları değerlendirip geri bildirim aldıktan sonra, modelinizi ve embedding sürecinizi geliştirin. Gerekirse farklı veri setleri veya modeller deneyerek daha iyi sonuçlar elde etmeye çalışın. İyileştirme süreci, sürekli olarak devam eden bir aşamadır ve bu aşamada Türk Bilişim'in uzmanlığına başvurabilirsiniz. - 7
Uygulama ve Entegrasyon
Son olarak, elde ettiğiniz embedding sonuçlarını gerçek dünya uygulamalarında kullanmaya başlayın. Bu, uygulamanızın kullanıcı deneyimini artırmak ve karar verme süreçlerini desteklemek için önemlidir. Embed edilen verileri, öneri sistemleri, sınıflandırma veya başka veri analizi uygulamaları ile entegre edin. Türk Bilişim, bu entegrasyon sürecinde size gerekli desteği sunar.
Türk Bilişim · Ücretsiz Teklif
E-posta & CRM Otomasyonu projeniz için ücretsiz teklif alın
Numaranızı bırakın, size hemen dönelim. Görüşme ücretsiz.
Talebiniz bu cihazda saklandı
Şu an sunucumuza ulaşılamıyor. Bağlantı gelince talebiniz kendiliğinden gönderilecek. Hemen konuşmak isterseniz:

Bu yazıyı paylaşın
Yorumlar
Yorumlar
Henüz yorum yok.
















