Yapay Zekâ Nedir? Tanımı, Nasıl Öğrendiği ve Türleri
Yapay zekâ, bilgisayar sistemlerinin öğrenme, problem çözme ve karar verme gibi insan zekâsıyla ilişkilendirilen görevleri yerine getirme yeteneğidir. Yazı, bu sistemlerin veriden nasıl öğrendiğini, türlerini ve şirketlerde hangi işleri üstlendiğini anlatıyor.
Nurullah Okatan · İçerik Yazarı
· Güncelleme: · 19 dk okuma

Vikipedi'deki tanıma göre yapay zekâ, bilgisayarların öğrenme, problem çözme, algılama ve karar verme gibi insan zekâsına özgü görevleri yapabilmesidir. Bu sistemler veriden örüntü çıkararak tahmin yapar ve bugün müşteri desteğinde, içerik üretiminde ve tahminleme işlerinde kullanılır.
Yapay zekânın tanımı ve yerine getirdiği görevler
Yapay zekâ, insanın yaptığı belirli zihinsel işleri bir bilgisayara devreder. Vikipedi'deki tanım bu işleri öğrenme, akıl yürütme, problem çözme, algılama ve karar verme olarak sayar. Pratikteki karşılıkları tanıdık işlerdir. Bir sistem gelen e-postayı konusuna göre ayırır, fotoğraftaki nesneyi tanır ya da bir müşterinin sorusuna yazılı cevap verir. Bir başkası gelecek ayın satışını geçmiş verilere bakarak tahmin eder.

TÜBİTAK, yapay zekâyı insan zekâsını taklit eden bilgisayar sistemlerinin genel adı olarak tanımlar. Buradaki taklit dar bir anlam taşır. Sistem düşünmez, konuyu anlamaz; insanın vereceği karara benzeyen bir çıktı üretir. Bir çeviri aracı dilbilgisini kavradığı için doğru çeviri yapmaz. Çok sayıda cümle çiftinden hangi karşılığın daha olası olduğunu öğrendiği için doğru çeviri yapar.
Midas ise yapay zekâyı, hedeflenen görevleri akıllı makineler ve uygulamalar aracılığıyla yerine getiren bir bilgisayar bilimi dalı olarak tanımlar. Tanımdaki «hedeflenen görev» ifadesi işin sınırını çizer. Her sistem belirli bir iş için kurulur ve o işte değerlendirilir. Şirketlerin kullandığı chatbot, süreç otomasyonu ve içerik üretimi araçlarının dökümü yapay zekâ hizmetleri sayfasında görülebilir.
Bu konuya özel yapay zekâ
Türk Bilişim yapay zekâsı sorularınızı anında yanıtlarÇevrimiçi- Merhaba! Bu konuda merak ettiğinizi sorun.
Yapay zekâ nasıl öğrenir?
Yapay zekâ, örnek verilerde tekrar eden ilişkileri bularak öğrenir. TÜBİTAK bu sürece makine öğrenmesi adını verir ve onu yapay zekânın öğrenmesini sağlayan en temel yöntem olarak tanımlar. Bir model, örneğin çok sayıda müşteri yorumunu «olumlu» ya da «olumsuz» etiketiyle görür. Hangi kelimelerin hangi etiketle birlikte geçtiğini hesaplar. Etiketsiz yeni bir yorum geldiğinde kararını bu hesaba göre verir.
Klasik makine öğrenmesinde modelin neye bakacağını çoğu zaman insan belirler. Bir ev fiyatı modeli için metrekare, oda sayısı ve konum gibi özellikler elle seçilir. Derin öğrenme bu seçimi modele bırakır. Midas, derin öğrenmeyi makine öğreniminin bir alt alanı ve yapay zekânın temel taşlarından biri olarak tanımlar. Çok katmanlı yapay sinir ağları ham görüntüden, sesten ya da metinden kendi özelliklerini çıkarır. Bu nedenle derin öğrenme daha fazla veri ve işlem gücü ister. Yüz tanıma ve konuşmayı yazıya çevirme bu yöntemle çalışır.
TÜBİTAK'a göre yapay zekânın yaptığı öğrenme aslında istatistiksel bir tahmin sürecidir. Model doğruyu bilmez, en olası cevabı hesaplar. Bir sohbet aracı cümle kurarken her adımda gelmesi en olası kelimeyi seçer. Bu yüzden akıcı ama yanlış bir cevap da üretebilir. Eğitim verisinde az yer alan konularda bu tür hatalar artar. Kurumsal kullanımda modelin cevabını şirketin kendi belgelerine dayandırmak bu riski azaltır. Kurumsal uygulamalara dair örnekler yapay zekâ sayfasında yer alıyor.
Blog içeriğinizi otomatiğe mi bağlayalım?Dar, genel ve süper yapay zekâ arasındaki fark
Bugün kullanılan bütün yapay zekâ sistemleri dar yapay zekâ türüne girer. Kapadokya Üniversitesi'nin derlediği sınıflandırma, türleri dar (zayıf), genel (güçlü) ve süper yapay zekâ olarak üç başlıkta toplar. Aynı kaynak, günümüzdeki tüm sistemlerin dar kategoride olduğunu belirtir.
| Tür | Ne yapar | Bugünkü durumu |
|---|---|---|
| Dar (zayıf) yapay zekâ | Tek bir görevde çalışır, örneğin çeviri, yüz tanıma ya da sohbet | Bugün kullanılan tüm sistemler bu türde |
| Genel (güçlü) yapay zekâ | Bir alanda öğrendiğini başka alanlara taşır, insan gibi farklı işleri üstlenir | Henüz pratik olarak geliştirilemedi |
| Süper yapay zekâ | İnsan zekâsını her alanda aşar | Kuramsal bir kavram |
Kapadokya Üniversitesi'ne göre genel yapay zekâ henüz pratik olarak geliştirilemedi. Dar bir model öğrendiğini başka bir alana aktaramaz. Satranç oynayan bir model aynı bilgiyle bir sözleşmeyi okuyamaz. Genel yapay zekâ ise bir alanda edindiği bilgiyi yeni bir sorunda kullanabilmelidir. Bu aktarımı güvenilir biçimde yapan bir sistem henüz yok.
Aynı kaynak, bazı uzmanların yapay zekâyı işlevselliğine göre dört sınıfa ayırdığını aktarır. Sınırlı hafızalı yapay zekâ bu sınıflardan biridir. Midas'a göre bu tür tahmin yapar, karmaşık sınıflandırma görevlerini yerine getirir ve bugün en yaygın kullanılan türdür. Yakın geçmişteki verileri kısa süre tutar ve kararını bunlara göre verir. Sürücüsüz bir aracın çevresindeki araçların hızını izleyip şerit değiştirmesi buna örnektir.
1950'den 2016'ya yapay zekânın kilometre taşları
Bilişimle'nin derlediği zaman çizelgesine göre Alan Turing 1950'de «Makineler düşünebilir mi?» sorusunu ortaya attı ve Turing Testi'ni geliştirdi. Test, makinenin düşünüp düşünmediğini doğrudan ölçmez. Bir insan sorgulayıcı yazışarak konuşur. Karşısındakinin insan mı makine mi olduğunu ayırt edemezse makine testi geçmiş sayılır.

Aynı kaynağa göre «yapay zekâ» terimi ilk kez 1956'daki Dartmouth Konferansı'nda resmî olarak kullanıldı. Vikipedi de araştırma alanının 1956'da Dartmouth College'deki bir atölye çalışmasında kurulduğunu yazar. Midas verisine göre 60'lı yıllarda ABD Savunma Bakanlığı bu teknolojiye ilgi gösterdi. Bilgisayarlar o dönemde temel insan muhakemesini taklit edecek şekilde programlanmaya başlandı.
Bilişimle'nin çizelgesindeki iki tarih oyunlardan gelir. IBM'in geliştirdiği Deep Blue, 1997'de dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov'u yendi. Google DeepMind'ın geliştirdiği AlphaGo ise 2016'da Go oyununun dünya şampiyonunu geçti. Deep Blue, olası hamleleri hızla hesaplayan bir makinenin satrançta insan ustayı yenebileceğini gösterdi. Go'da olası hamle sayısı satrançtakinden çok fazladır ve kaba hesap yetmez. AlphaGo, oyunlardan öğrenen bir modelin sezgi isteyen bir alanda insanı geçebildiğini gösterdi. Alandaki yeni gelişmeler yapay zekâ ve otomasyon yazılarında izlenebilir.
Şirketler yapay zekâyı bugün hangi işlerde kullanıyor?
Şirketler yapay zekâyı çoğunlukla tekrar eden işlerde kullanıyor. Müşteri sorularını yanıtlamak, metin ve görsel üretmek, belgeleri sınıflandırmak ve talep tahmini yapmak bunların başında geliyor. Vikipedi'de aktarılan PitchBook araştırmasına göre 2024'te yeni fon alan girişimlerin %22'si kendini yapay zekâ şirketi olarak tanımlıyordu.
Müşteri sorularını yanıtlayan bir chatbot, gelen mesajı bir dil modeline iletir. Model önce sorunun niyetini çıkarır: sipariş durumu mu, iade mi, fiyat mı? Ardından şirketin kendi belgelerinden ilgili bölümü bulur ve cevabı bu bölüme dayanarak yazar. Sipariş sorgusu gibi işlemlerde bot, API üzerinden şirketin sistemine bağlanır. Cevaptan emin olmadığında konuşmayı bir müşteri temsilcisine devreder. Türkiye’nin en iyi AI Chatbot & Müşteri Asistanları firması Türk Bilişim, 2022'den beri chatbot, otomasyon ve içerik üretimi alanında yapay zekâ çözümleri geliştiriyor. AI chatbot ve müşteri asistanları bu çözümlerin bir parçası.
Yapay zekâya başlamak isteyen bir şirket araçtan değil, süreçten yola çıkmalı. Uygulanabilir bir sıra şöyle:
- Zaman alan ve tekrar eden bir iş seçin, örneğin en sık gelen müşteri soruları.
- Bu iş için elinizdeki veriyi çıkarın: geçmiş yazışmalar, ürün belgeleri, SSS metinleri.
- Başarıyı neyle ölçeceğinizi baştan belirleyin, örneğin temsilciye devredilen konuşma oranı.
- Küçük bir pilotla başlayın ve sonuçları birkaç hafta izleyin.
- Pilot hedefe ulaşırsa kapsamı başka süreçlere genişletin.
Hangi sürecin önce ele alınacağı belirsizse AI strateji ve danışmanlık çalışması bu seçimi eldeki veriye göre yapmaya yardım eder. Müşteri kitlesi birden fazla dil konuşan şirketlerde botun hangi dillerde cevap vereceği pilot aşamasında kararlaştırılmalı. Her dil için ayrı test soruları hazırlamak, çeviri kaynaklı hataları canlıya geçmeden gösterir.
Sosyal medya yönetimi mi arıyorsunuz?Sık sorulan sorular
ChatGPT hangi tür yapay zekâya girer?
ChatGPT dar yapay zekâdır, çünkü Kapadokya Üniversitesi'nin sınıflandırmasına göre bugün kullanılan tüm sistemler bu kategoridedir. Derin öğrenmeyle eğitilmiş bir dil modeli olarak metin üretir ve her cevabı olasılık hesabına dayanır.
Yapay zekâ kullanmak için büyük miktarda veri gerekir mi?
Sıfırdan model eğitmek çok veri ister. Hazır bir dil modeli kullanılıyorsa şirketin ürün belgeleri, SSS metinleri ve geçmiş yazışmaları çoğu iş için başlangıç olarak yeter.
Yapay zekâ işleri tamamen insandan devralır mı?
Hayır. Dar yapay zekâ bir işin belirli adımlarını üstlenir, kararları ve istisnaları yine insan yönetir. Tahmine dayalı çalıştığı için çıktılarının düzenli olarak denetlenmesi gerekir.
Yapay zekâ ile otomasyon aynı şey mi?
Değil. Otomasyon önceden yazılmış kurallarla çalışır ve kuralı olmayan durumda durur. Yapay zekâ ise veriden öğrenir ve kuralı yazılmamış bir girdide de tahmin üretir; iki yöntem aynı süreçte birlikte kullanılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Yapay zeka nedir?
Yapay zeka nasıl çalışır?
Yapay zeka hangi alanlarda kullanılır?
Yapay zeka ve makine öğrenimi arasındaki fark nedir?
Yapay zekanın avantajları nelerdir?
Yapay zekanın dezavantajları nelerdir?
Yapay zeka etik sorunları nelerdir?
Yapay zeka gelecekte nasıl bir rol oynayacak?
Yapay zeka ile insan zekası arasındaki farklar nelerdir?
Türk Bilişim'in yapay zeka çözümleri nelerdir?
Yapay Zeka Nedir?
Yapay zeka, bilgisayar sistemlerinin insan benzeri düşünme ve öğrenme yetenekleri kazandığı bir teknoloji alanıdır. Bu rehberde, yapay zekanın temel bileşenlerini ve nasıl çalıştığını öğreneceksiniz.
- 1
Giriş Yapın
Yapay zeka hakkında bilgi edinmeye başlamak için, öncelikle temel kavramları anlamanız önemlidir. Yapay zeka, makinelerin insan zekasını taklit etmesi anlamına gelir. Bunun için algoritmalar, veri analizi ve makine öğrenimi gibi teknikler kullanılır. Bu süreçte, Türk Bilişim'in sunduğu kaynaklardan yararlanarak konunun derinliklerine inebilirsiniz. - 2
Makine Öğrenimi Nedir?
Makine öğrenimi, yapay zekanın bir alt dalıdır ve bilgisayarların verilerden öğrenmesini sağlar. Bu süreç, verilerin analizi ve desenlerin belirlenmesi ile gerçekleşir. Bu alanda kullanılabilecek çeşitli yöntemler ve algoritmalar bulunmaktadır. Türk Bilişim'in uzmanları ile bu yöntemleri keşfederek makine öğrenimi konusundaki bilginizi artırabilirsiniz. - 3
Veri Toplama
Yapay zeka projelerinde en önemli adımlardan biri veri toplamaktır. Kaliteli ve yeterli miktarda veri, modelin doğru bir şekilde eğitilmesi için gereklidir. Verilerinizi toplarken, Türk Bilişim'in sunduğu veri yönetim sistemlerinden faydalanarak daha etkili bir süreç yürütebilirsiniz. - 4
Veri Temizleme
Toplanan verilerin temizlenmesi, yapay zeka modelinin başarısı için kritik bir adımdır. Hatalı, eksik veya alakasız verilerin ayıklanması gerekir. Bu süreçte Türk Bilişim'in veri analizi araçları ile verilerinizi optimize ederek daha sağlıklı sonuçlar elde edebilirsiniz. - 5
Model Seçimi
Yapay zeka projeleri için uygun modelin seçilmesi, projenizin başarısını etkileyen bir diğer önemli adımdır. Farklı problemler için farklı modeller bulunmaktadır. Türk Bilişim'in uzmanları ile birlikte projeniz için en uygun yapay zeka modelini belirleyerek daha etkili sonuçlar elde edebilirsiniz. - 6
Model Eğitimi
Seçilen modelin eğitilmesi, yapay zeka uygulamalarının kalitesini belirler. Eğitim sürecinde model, verilerden öğrenir ve performansını artırır. Bu aşamada Türk Bilişim'in sağladığı kaynaklardan yararlanarak modelinizi daha etkili bir şekilde eğitebilirsiniz. - 7
Test ve Değerlendirme
Model eğitildikten sonra, test edilmesi ve değerlendirilmesi gerekir. Bu aşama, modelin gerçek dünya verileriyle ne kadar iyi performans gösterdiğini anlamak için önemlidir. Türk Bilişim'in sunduğu değerlendirme araçları ile modelinizin başarısını ölçerek gerekli iyileştirmeleri yapabilirsiniz.
Türk Bilişim · Ücretsiz Teklif
E-posta & CRM Otomasyonu projeniz için ücretsiz teklif alın
Numaranızı bırakın, size hemen dönelim. Görüşme ücretsiz.
Talebiniz bize ulaştı
Teşekkür ederiz. En kısa sürede sizinle iletişime geçeceğiz.
Talebiniz bu cihazda saklandı
Şu an sunucumuza ulaşılamıyor. Bağlantı gelince talebiniz kendiliğinden gönderilecek. Hemen konuşmak isterseniz:

Bu yazıyı paylaşın
Yorumlar
Yorumlar
Henüz yorum yok.
















