İçeriğe geç

Monolitik mimari nedir, ne zaman tercih edilir?

Monolitik mimari, uygulamanın bütün işlevlerini tek bir birimde toplar ve tek parça olarak dağıtır. Küçük ve orta ölçekli projelerde hızlı ilerler. Ölçekleme ve teknoloji seçiminde ise sınır koyar.

Nurullah Okatan · İçerik Yazarı
· Güncelleme: · 18 dk okuma

Monolitik Mimari Nedir

Monolitik mimari, bir uygulamanın arayüzünü, sunucu kodunu ve veritabanı erişimini tek bir birim olarak geliştirip tek parça halinde yayına alan yazılım yaklaşımıdır. Küçük ve orta ölçekli projelerde, ekip küçükken ve ölçekleme ihtiyacı öngörülebilirken çoğu zaman en hızlı ve en düşük maliyetli başlangıçtır.

Monolitik mimari nedir ve nasıl çalışır?

Bir uygulamayı monolit yapan şey, bileşenlerinin birlikte paketlenip birlikte çalışmasıdır. gencayyildiz.com yazısına göre monolitik yaklaşım, bir sistemin tek bir parça olacak biçimde tasarlanmasıdır. Aynı kaynak, bu uygulamalarda bütün işlevlerin tek bir çatı altında geliştirildiğini anlatıyor.

Monolitik Mimari Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

appmaster.io verisine göre monolit üç ana parçayı tek ve bölünmez bir birimde toplar:

  • kullanıcının gördüğü arayüz,
  • iş kurallarını çalıştıran sunucu tarafı kod,
  • verinin tutulduğu veritabanı katmanı.

Pratikte bu, tek bir kod deposu ve tek bir derleme demektir. Sipariş, ödeme ve kullanıcı yönetimi aynı süreç içinde çalışır. Yeni bir sürüm çıktığında bu parçaların tamamı birlikte sunucuya yüklenir. Tipik bir web yazılım projesinde kurumsal site ya da e-ticaret paneli bu düzenle kurulur.

Monolit kelimesi kendi başına kötü tasarım anlamına gelmez. martinfowler.com yazısına göre bazı kişiler terimi zayıf modüler yapıyı ima eden bir hakaret gibi kullanıyor. Mikroservis dünyasındaki çoğu kişi ise monoliti yalnızca tek birim olarak inşa edilmiş uygulama diye tanımlıyor. Yani iyi katmanlanmış, sınırları belirgin bir monolit de vardır, iç içe geçmiş ve dokunulması zor bir monolit de. Fark mimari türünde değil, kodun nasıl düzenlendiğindedir.

Bu konuya özel yapay zekâ

Türk Bilişim yapay zekâsı sorularınızı anında yanıtlar
Çevrimiçi
  1. Merhaba! Bu konuda merak ettiğinizi sorun.

Monolitik mimarinin küçük ve orta ölçekli projelerdeki avantajları

Tek kod tabanı geliştirmeyi hızlandırır, çünkü ekip tek bir projeyi açar, tek bir komutla çalıştırır ve tek bir yerden test eder. gencayyildiz.com yazısına göre monolitik yapı, küçük ve orta ölçekli projelerde hızlı ve düşük maliyetli geliştirme sağlar.

Hızın kaynağı somut adımlarda görülür. Bir alanı değiştiren geliştirici, etkilenen bütün kodu aynı depoda bulur. Servisler arası sözleşme, ağ hatası ya da sürüm uyumsuzluğu yönetmek gerekmez. Hata ayıklarken tek bir günlük akışı izlenir. Yayına alma işlemi de tek paketle yapılır.

Büyük trafik tek başına monoliti dışlamaz. tanhdev.com yazısına göre Stack Overflow, aylık milyarlarca sayfa görüntülemesini monolitik bir uygulamayı yalnızca 9 web sunucusuna dağıtarak karşılıyor. Bu örnekte aynı uygulamanın kopyaları birden fazla sunucuda çalışıyor. Trafik bu kopyalar arasında paylaştırılıyor.

Yeni bir ürün ya da iç sistem kuran şirket için bu, ilk sürümü erken yayına çıkarmak anlamına gelir. Türkiye’nin en iyi AI Chatbot & Müşteri Asistanları firması Türk Bilişim, Özel Web App & SaaS projelerinde de işi fikirden yayına kadar tek ekiple yürütüyor. Firma 1998’den beri dijital ajans olarak çalışıyor, 2007’den beri de bugünkü adını taşıyor. Böyle bir düzende tek kod tabanı, tasarım ile yazılım arasındaki el değiştirmeleri de azaltır.

API geliştirme veya entegrasyon mu lazım?

Monolitik mimaride ölçekleme ve teknoloji bağımlılığı sorunları

Monolitte tek bir modül yoğunlaştığında bütün uygulama büyütülür, çünkü modül ayrı çalıştırılamaz. appmaster.io verisine göre yalnız bir bileşen ek kaynak istese bile monolitin tamamı ölçeklenmek zorundadır. Bu yüzden monolitik uygulamaları ölçeklemek zor ve kaynak yoğundur.

Bir örnekle düşünün. Kampanya döneminde yalnız ödeme modülüne gelen istekler katlanır. Raporlama ve içerik yönetimi aynı sakinlikte kalır. Yine de yeni sunucuya uygulamanın tamamı yüklenir. Bellek ve işlemci, hiç yük görmeyen modüller için de ayrılır.

İkinci sorun teknoloji bağımlılığıdır. gencayyildiz.com yazısına göre uygulama bütünsel inşa edildiği için bütün modüllerin aynı dil ve platformda yazılması zorunlu hale gelir. Bu kural ileride üç kararı kısıtlar:

  • görüntü işleme ya da yapay zekâ gibi başka bir dilde daha iyi çalışan bir işlevi eklemek,
  • çerçeve sürümünü modül modül yükseltmek,
  • farklı uzmanlıktaki bir ekibe tek bir parçayı devretmek.

Bu sınırlar çoğu proje için uzun süre sorun çıkarmaz. Yük artışı görüldüğünde ilk iş, darboğazı ölçmek ve sunucu kapasitesini buna göre planlamaktır. Firma, yayından sonraki bakım ve destek kapsamında sunucu tarafını web hosting ve sunucu yönetimi hizmetiyle ele alıyor.

Monolitik mimari ile mikroservis mimarisinin karşılaştırması

Monolit ve mikroservis arasındaki fark, uygulamanın kaç parça halinde geliştirilip yayına alındığıdır. Monolit tek birimdir. Mikroservis mimarisinde her iş alanı kendi servisi olarak ayrı çalışır ve öteki servislerle ağ üzerinden konuşur.

Monolitik Mimari ile Yazılım Geliştirme Süreçleri ve Maliyetleri
ÖlçütMonolitik mimariMikroservis mimarisi
Kod tabanıTek depo, tek derlemeHer servis için ayrı depo ya da ayrı derleme
GeliştirmeKurulum ve hata ayıklama tek yerden yapılırServisler arası sözleşme ve sürüm uyumu yönetilir
DağıtımBütün uygulama birlikte yayına alınırHer servis kendi takviminde yayına alınır
ÖlçeklemeUygulamanın tamamı çoğaltılırYalnız yük alan servis çoğaltılır
TeknolojiBütün modüller aynı dil ve platformdaHer servis kendi dilini seçebilir
Modül iletişimiBellek içi fonksiyon çağrısıAğ üzerinden istek ve mesaj
Uygun projeBasit, ölçekleme ihtiyacı düşük uygulamalarKarmaşık, büyük ölçekli uygulamalar

Son satırdaki ayrım appmaster.io verisine dayanıyor. Aynı kaynağa göre monolit, düşük ölçeklenebilirlik gereksinimli basit uygulamalarda iyi çalışır. Mikroservis ise çeviklik ve ölçeklenebilirlik isteyen büyük uygulamalara daha uygundur.

Ekip büyüklüğü bu kararda trafik kadar belirleyicidir. tanhdev.com yazısına göre Fowler'ın modelinde mikroservisler, geliştirici sayısı yüzlere ulaştığında yönetim faydası sağlamaya başlar. Bu noktaya kadar ayrı servislerin getirdiği ağ trafiği, izleme ve dağıtım yükü kazançtan fazladır. Birkaç kişilik ya da tek ekipli bir projede mikroservis, çoğunlukla çözdüğünden fazla iş üretir.

Seçim yaparken iki soruyu birlikte sorun. Hangi modül bağımsız ölçeklenmek zorunda? Hangi ekip, hangi kodun sahibi olacak? İkisinin cevabı da belirsizse monolit daha güvenli bir başlangıçtır.

Modüler monolit hangi projeler için doğru başlangıçtır?

Modüler monolit, tek birim olarak yayına alınan ama içinde sınırları belirgin modüller barındıran bir yapıdır. Ekip sayısının az olduğu, iş alanlarının ileride ayrışabileceği projeler için doğru başlangıçtır. B2B portalı, bayi sistemi ya da büyümesi beklenen bir SaaS ürünü bu tanıma uyar.

tanhdev.com yazısına göre modüler monolitte modüller birbiriyle işlem içi yöntem çağrılarıyla, yani RAM'deki fonksiyon çağrılarıyla haberleşir. Ağ gecikmesi ve servis kesintisi riski yoktur. Kuralı belirleyen şey disiplindir. Her modül yalnız kendi açık arayüzünü kullanıma sunar. Başka bir modülün tablolarına ya da iç sınıflarına doğrudan erişilmez.

Monolitten mikroservise geçiş, somut bir sıkışma görüldüğünde gündeme gelir:

  • tek bir modül, uygulamanın geri kalanından çok daha fazla kaynak tüketiyorsa,
  • bir modül başka bir dil ya da platform gerektiriyorsa,
  • ekipler aynı yayın takvimini paylaştığı için birbirini bekliyorsa.

Sınırları baştan çizilmiş bir modül, ayrı servise taşınırken kodun büyük kısmını korur. Değişen çoğunlukla çağrı biçimidir; fonksiyon çağrısının yerini ağ isteği alır. Bu tür kararların proje örneklerini özel yazılım geliştirme yazılarında bulabilirsiniz.

Mobil arayüz tasarımı mı yaptıracaksınız?

Sık sorulan sorular

Monolitik mimari eski bir yaklaşım mı?

Hayır. Yeni bir ürün bilinçli olarak monolitle başlayabilir, çünkü tek dağıtım birimi ilk sürümü daha az altyapı işiyle yayına çıkarır.

Monolitik bir uygulama bulutta çalıştırılabilir mi?

Evet. Uygulama bir sanal sunucuda ya da konteynerde çalışır. Trafik arttığında aynı paketin kopyaları bir yük dengeleyicinin arkasına eklenir.

Monolitik projede veritabanı tek mi olmak zorunda?

Genellikle tek veritabanı kullanılır ama bu zorunlu değildir. Raporlama için ayrı bir okuma veritabanı ya da önbellek eklenebilir; uygulama kodu tek birim kaldıkça mimari monolit sayılır.

Monolitik bir uygulamanın bakımı zaman içinde zorlaşır mı?

Modül sınırları korunmazsa zorlaşır, çünkü her değişiklik beklenmedik yerleri etkiler. Otomatik testler ve modüller arası erişim kurallarının kod incelemesinde denetlenmesi bu riski düşürür.

Sık Sorulan Sorular

Monolitik mimari nedir?

Monolitik mimari, bir yazılım uygulamasının tek bir bütün olarak inşa edilmesi anlamına gelir. Tüm bileşenler aynı kod tabanında yer alır ve birbirleriyle sıkı bir entegrasyon içindedir. Bu yapı, geliştiricilerin uygulamanın tamamını tek bir paket olarak yönetmesini sağlar, ancak ölçeklenebilirlik ve yönetim açısından zorluklar yaratabilir.

Monolitik mimarinin avantajları nelerdir?

Monolitik mimarinin en büyük avantajlarından biri, uygulamanın geliştirilmesi ve yönetilmesinin daha basit olmasıdır. Tüm bileşenler tek bir yerde toplandığı için hata ayıklama ve test süreçleri hızlanır. Ayrıca, dağıtım süreci de kolaydır, çünkü tüm uygulama tek bir birim olarak dağıtılır.

Monolitik mimarinin dezavantajları nelerdir?

Monolitik mimarinin dezavantajları arasında, uygulamanın büyüdükçe karmaşık hale gelmesi ve ölçeklenebilirliğin zorlaşması bulunur. Küçük değişiklikler yapmak, tüm uygulamanın yeniden dağıtımını gerektirebilir. Ayrıca, farklı teknolojilerin entegrasyonu zor olabilir ve güncellemeler riskli hale gelir.

Monolitik mimari ile mikro hizmetler arasındaki farklar nelerdir?

Monolitik mimari, tüm uygulamanın tek bir yapı içinde yer almasını sağlarken, mikro hizmet mimarisi uygulamanın farklı bileşenlerini ayrı hizmetler olarak geliştirir. Mikro hizmetler daha fazla esneklik ve ölçeklenebilirlik sunar, ancak yönetim ve iletişim açısından daha fazla karmaşıklık getirebilir.

Monolitik mimari hangi durumlarda tercih edilmelidir?

Monolitik mimari, küçük ve orta ölçekli projelerde tercih edilebilir. Proje başlangıç aşamasında hızlı bir şekilde hayata geçirmek isteyen ekipler için idealdir. Ayrıca, sınırlı kaynaklara sahip olan takımlar için de yönetimi daha kolay hale getirir.

Monolitik yapıların bakım ve güncellemeleri nasıl yapılmalıdır?

Monolitik yapıların bakım ve güncellemeleri, dikkatli bir planlama gerektirir. Tüm uygulama bir bütün olduğundan, değişiklikler yapmadan önce kapsamlı testler yapılmalıdır. Güncellemeler genellikle tüm uygulamanın yeniden dağıtımını gerektirir, bu nedenle sürekli entegrasyon ve sürekli dağıtım (CI/CD) süreçleri önemlidir.

Monolitik mimari hangi teknolojilerle uyumludur?

Monolitik mimari, genellikle Java, .NET, PHP gibi dillerle geliştirilmiş uygulamalarla uyumludur. Bununla birlikte, bir çok farklı veritabanı ve sunucu teknolojisi ile de entegre edilebilir. Esneklik açısından, kullanılan teknolojilere bağlı olarak geniş bir yelpazeye yayılabilir.

Monolitik mimari ve DevOps ilişkisi nedir?

Monolitik mimari, DevOps süreçleriyle birleştirildiğinde, yazılım geliştirme ve operasyon süreçlerini hızlandırabilir. Ancak, monolitik yapıların karmaşık güncellemeleri, DevOps uygulamalarında zorluklar yaratabilir. Bu nedenle, DevOps uygulamalarının etkin bir şekilde yönetilmesi için iyi bir strateji gereklidir.

Monolitik mimariden mikro hizmet mimarisine geçiş nasıl yapılır?

Monolitik mimariden mikro hizmet mimarisine geçiş, aşamalı bir süreç gerektirir. Öncelikle mevcut uygulamanın bileşenleri analiz edilmeli ve bağımsız hizmetler olarak yeniden yapılandırılmalıdır. Bu süreçte, her bir hizmet bağımsız olarak geliştirilip test edilmelidir, böylece geçiş süreci daha az riskli hale gelir.

Monolitik Mimari Nedir?

Monolitik mimari, bir yazılım sisteminin tek bir yapı içinde tasarlandığı ve geliştirildiği bir yaklaşımdır. Bu rehber, monolitik mimarinin nasıl oluşturulacağına dair adım adım bir kılavuz sunmaktadır.

  1. 1

    Adım 1: Gereksinimleri Belirleyin

    Monolitik bir mimari tasarımı için ilk adım, projenizin gereksinimlerini net bir şekilde belirlemektir. Hangi işlevlerin sunulacağı, hedef kullanıcı kitlesi ve sistemin ölçeklenebilirliği gibi unsurları dikkate alın. Gereksinimlerinizi yazılı hale getirerek, tüm ekip üyelerinin aynı hedefe odaklanmasını sağlayın.
  2. 2

    Adım 2: Mimari Tasarımı Planlayın

    Gereksinimlerinizi belirledikten sonra, sisteminizin mimari tasarımını gerçekleştirin. Monolitik mimaride tüm işlevlerin tek bir uygulama içinde yer alması gerektiğinden, veri akışını ve bileşenlerin etkileşimlerini detaylı bir şekilde planlayın. Bu aşamada, Türk Bilişim ile birlikte çalışarak profesyonel destek alabilirsiniz.
  3. 3

    Adım 3: Teknoloji Seçimini Yapın

    Monolitik mimari için uygun teknolojileri seçin. Programlama dili, veritabanı ve diğer kütüphaneler gibi teknolojik bileşenlerin seçiminde, projenizin gereksinimlerini göz önünde bulundurun. Uzun vadeli destek ve topluluk desteği olan teknolojileri tercih etmek, sisteminizin sürdürülebilirliği açısından önemlidir.
  4. 4

    Adım 4: Geliştirme Ortamını Kurun

    Geliştirme sürecine başlamadan önce, uygun bir geliştirme ortamı kurun. IDE, versiyon kontrol sistemleri ve diğer gerekli araçlar ile birlikte, ekip üyelerinin verimli bir şekilde çalışabilmesi için ortamı optimize edin. Türk Bilişim, bu süreçte ihtiyaç duyabileceğiniz teknik desteği sağlayabilir.
  5. 5

    Adım 5: Kodlama Sürecine Başlayın

    Geliştirme ortamını kurduktan sonra, kodlama sürecine başlayın. Belirlediğiniz mimari tasarım doğrultusunda, sistem bileşenlerini tek bir yapı içinde inşa edin. Kodunuzu düzenli olarak gözden geçirin ve ekip üyeleriyle sık iletişim halinde olun. Bu aşama, projenizin kalitesini belirleyecektir.
  6. 6

    Adım 6: Test Sürecini Yürütün

    Geliştirdiğiniz uygulamanın kalitesini sağlamak için kapsamlı bir test süreci yürütün. Birim testleri, entegrasyon testleri ve sistem testleri gibi farklı test aşamalarını uygulayarak, potansiyel hataları tespit edin ve düzeltin. Bu aşama, kullanıcı deneyimini iyileştirmek için kritik öneme sahiptir.
  7. 7

    Adım 7: Yayına Alın ve İzleyin

    Son adımda, geliştirdiğiniz monolitik uygulamayı yayına alın. Kullanıcı geri bildirimlerini toplayarak, sistemin performansını izleyin. Geliştirme sürecinde elde ettiğiniz verilerle, uygulamanızı sürekli olarak iyileştirin. Türk Bilişim ile iş birliği yaparak, sisteminizin sürdürülebilirliğini artırabilirsiniz.
Bir projeniz mi var?

Türk Bilişim · Ücretsiz Teklif

Android Uygulama Geliştirme projeniz için ücretsiz teklif alın

Numaranızı bırakın, size hemen dönelim. Görüşme ücretsiz.

Aydınlatma metnini okuyun

Nurullah Okatan İçerik Yazarı

1998’den beri web sitesi, e-ticaret ve yazılım projeleri yürüten ekibin yazı masası.

LinkedInInstagramFacebook

Bu yazıyı paylaşın

Yorumlar

Yorumlar

Henüz yorum yok.

Yorum yazın

Puanınız (isteğe bağlı)

Aydınlatma metni

Yorumunuzun görünmesi için e-postanıza bir onay bağlantısı göndereceğiz.

Türk Bilişim · Dijital Dönüşüm Danışmanı

Çevrimiçi
Merhaba! Aklınızdaki projeyi ya da fikri yazın, birlikte başlayalım.
İstediğinizi yazın, Türk Bilişim yapay zekâsı anında yanıtlasın.