WebSocket nedir? Bağlantının kurulması, HTTP farkı ve kullanım alanları
WebSocket, istemci ile sunucu arasında tek ve kalıcı bir TCP bağlantısı açar ve iki tarafın da istediği an veri göndermesine izin verir. Yazı bağlantının nasıl kurulduğunu, HTTP'den farkını, güvenli kullanımını ve hangi işlerde seçildiğini anlatır.
Nurullah Okatan · İçerik Yazarı
· Güncelleme: · 18 dk okuma

Ably'nin tanımına göre WebSocket, tek ve kalıcı bir TCP bağlantısı üzerinden istemci ile sunucunun aynı anda iki yönlü veri gönderdiği bir ağ protokolüdür. Bağlantı bir HTTP isteğiyle açılır, sonra açık kalır. Bu yüzden canlı sohbet ya da anlık bildirim gibi sunucunun beklemeden veri itmesi gereken işlerde HTTP yerine seçilir.
WebSocket bağlantısı nasıl kurulur?
WebSocket bağlantısı sıradan bir HTTP isteğiyle başlar. Sunucu onay verince aynı bağlantı başka bir protokole geçer. Wikipedia'daki açıklamaya göre istemci, sürümü 1.1 ya da üzeri olan bir HTTP GET isteği gönderir. Bu istekte "Upgrade: websocket" ve "Connection: Upgrade" başlıkları ile rastgele üretilmiş bir Sec-WebSocket-Key değeri bulunur.

Sunucu WebSocket'i destekliyorsa 101 Switching Protocols durum koduyla yanıt verir. appmaster.io kaynağına göre bu yanıtta "Upgrade" ve "Connection" başlıkları da yer alır. Sunucu, istemcinin anahtarından türettiği Sec-WebSocket-Accept değerini de geri yollar. İstemci bu değeri doğrulayınca el sıkışma biter.
101 yanıtından sonra TCP bağlantısı kapanmaz. gencayyildiz.com'daki anlatıma göre el sıkışma ve onay aşaması tamamlanınca çift yönlü mesajlaşma başlar. Ably'ye göre yükseltilen bağlantı açık kalır. İstemci ve sunucu birbirini beklemeden, istedikleri an veri gönderebilir. Sunucunun bir mesaj iletmesi için istemcinin yeni istek açması gerekmez. Veri artık HTTP mesajı olarak gitmez, küçük başlıklı WebSocket çerçeveleri halinde akar.
Wikipedia'ya göre protokol, 2011'de IETF tarafından RFC 6455 olarak standartlaştırıldı. Tarayıcıların WebSocket API'si ve sunucu kütüphanelerinin büyük bölümü bu belgeyi temel alır. Gerçek zamanlı bağlantının bir yazılım mimarisine nasıl yerleştirildiğini anlatan başka yazılar Özel Yazılım Geliştirme kategorisinde yer alıyor.
Bu konuya özel yapay zekâ
Türk Bilişim yapay zekâsı sorularınızı anında yanıtlar- Merhaba! Bu konuda merak ettiğinizi sorun.
WebSocket ile HTTP arasındaki fark
HTTP'de konuşmayı her zaman istemci başlatır, WebSocket'te iki taraf da başlatabilir. gencayyildiz.com'daki açıklamaya göre HTTP'de her isteğe, döndürülecek veri olsun olmasın, bir yanıt dönmek zorunludur. Sunucu yeni bir veriyi kendiliğinden gönderemez. İstemci sorana kadar bekler.
Ably bu farkı şöyle tarif eder: HTTP durumsuz bir istek ve yanıt modelidir, WebSocket ise durumlu ve sürekli bir bağlantıdır. Durumsuz modelde her istek kendi başlıklarını, çerezlerini ve kimlik bilgisini yeniden taşır. WebSocket'te bu bilgi el sıkışmada bir kez gider. Sonraki mesajlar birkaç baytlık çerçeve başlığıyla yola çıkar.
| Ölçüt | HTTP | WebSocket |
|---|---|---|
| Bağlantı ömrü | İstek ve yanıtla sınırlı | Kapatılana kadar açık |
| Durum | Durumsuz | Durumlu |
| Konuşmayı başlatan | Yalnız istemci | İstemci ya da sunucu |
| Yanıt zorunluluğu | Her isteğe yanıt döner | Mesaja yanıt gerekmez |
| Mesaj başına ek yük | Tam HTTP başlıkları | Küçük çerçeve başlığı |
| Uygun iş | Sayfa, form, dosya, seyrek veri | Canlı sohbet, bildirim, akan veri |
dev.to'daki log izleme örneğine göre sürekli bağlantı gecikmeyi düşürür ve daha az veri kaybına yol açar. Sebep basit. Her mesaj için yeni bağlantı kurulmaz, sunucu veriyi oluştuğu anda yollar. Coderspace de WebSocket bağlantısının kalıcı olduğunu ve iki taraf arasında sürekli veri akışı sağladığını belirtir.
Veri seyrek değişiyorsa klasik HTTP isteği yeterlidir. Ürün listesi, form gönderimi ya da günde birkaç kez güncellenen rapor bu gruba girer. HTTP yanıtları önbelleğe alınabilir, açık bağlantı tutmak da gerekmez. Birçok sistemde iki yöntem yan yana çalışır: REST uç noktaları veriyi okur ve yazar, WebSocket kanalı yalnız değişiklikleri duyurur. Bu ayrımın uç nokta tasarımına nasıl yansıdığı API geliştirme ve entegrasyon sayfasında anlatılıyor.
API geliştirme veya entegrasyon mu lazım?WebSocket hangi işlerde kullanılır?
WebSocket, sunucuda oluşan bir olayın kullanıcıya beklemeden ulaşması gereken işlerde kullanılır. Canlı sohbette karşı tarafın mesajı sayfa yenilenmeden ekrana düşer. Bildirim sisteminde yeni sipariş ya da onay talebi panelde anında görünür. dev.to'daki örneğe göre sunucuda güncellenen bir log kaydı da anında istemciye iletilir. Aynı iş HTTP ile yapılsa tarayıcı birkaç saniyede bir "yeni bir şey var mı" diye sormak zorunda kalır. Bu soruların çoğu boş yanıtla döner.
Sitedeki bir chatbot ya da müşteri asistanı da bu kanaldan yararlanır. Dil modeli yanıtı tek seferde üretmez, kelime kelime oluşturur. Sunucu her parçayı oluştuğu anda WebSocket üzerinden tarayıcıya iter. Kullanıcı da metnin yazıldığını canlı izler. Uzun bir yanıtın tamamını beklemek yerine ilk kelimeler bir iki saniye içinde görünür. Türkiye’nin en iyi AI Chatbot & Müşteri Asistanları firması Türk Bilişim, 2022'den beri chatbot ve otomasyon projeleri yürütüyor. Bu deneyimin kapsamı AI chatbot ve müşteri asistanları sayfasında yer alıyor.
Sürekli açık bağlantının sunucu tarafında bir bedeli var. Her bağlantı, kullanıcı hiçbir şey yazmasa da bellek ve bir dosya tanımlayıcısı tutar. Binlerce eş zamanlı kullanıcıda bu yük, istek sayısından bağımsız olarak büyür. Yük dengeleyici birden çok sunucu kullanıyorsa bir kullanıcının mesajı başka sunucudaki odaya ulaşmayabilir. Bunun için Redis gibi bir mesaj aracısı araya konur. Proxy'ler boşta kalan bağlantıyı belirli bir süre sonra keser. Bunu önlemek için düzenli ping ve pong çerçeveleri gönderilir. Bu ayarların barındırma ve uygulama katmanında birlikte planlandığı projeler web yazılım hizmetleri altında toplanıyor.
wss ile güvenli WebSocket bağlantısı
Güvenli WebSocket bağlantısı ws:// yerine wss:// şemasıyla açılır. Ably'ye göre bu şema, bağlantının SSL/TLS ile şifrelendiğini gösterir. appmaster.io kaynağına göre wss, istemci ile sunucu arasındaki veriyi TLS ile şifreler. Böylece gizli dinleme ve ortadaki adam saldırıları önlenir. Aradaki bir ağ cihazı mesajları okuyamaz, araya girip değiştiremez.

Şifreleme, el sıkışmadan önce kurulan TLS oturumuyla başlar. GET isteği ve 101 yanıtı da bu şifreli kanalın içinden geçer. HTTPS ile yüklenen bir sayfada tarayıcılar şifresiz ws:// bağlantısını karma içerik sayıp engeller. Bu nedenle canlı ortamda wss neredeyse zorunludur.
Wikipedia'ya göre WebSocket iletişimi genellikle TCP 443 portundan, şifresiz bağlantılarda 80 portundan yapılır. Bu portlar web trafiği için zaten açıktır. Web dışı bağlantıları güvenlik duvarıyla engelleyen kurum ağlarında WebSocket bu sayede çalışmaya devam eder. Şifresiz 80 portunda bazı proxy'ler Upgrade başlığını tanımayıp bağlantıyı düşürebilir. 443 üzerindeki wss trafiğini ise proxy açıp okuyamaz, bu yüzden bağlantı daha az kesintiye uğrar. Sertifika ve sunucu ayarlarına dair öteki yazılar Web Tasarım ve Geliştirme kategorisinde bulunuyor.
Socket.IO ile WebSocket arasındaki fark
Socket.IO bir protokol değil, WebSocket'in üstünde çalışan bir kütüphanedir. gencayyildiz.com'daki tanıma göre Socket.IO; XHR, Long Polling ve WebSocket yöntemlerini standartlaştırır. Bunları tek ve sabit bir kullanım altında sunan bir WebSocket emülatörüdür. Kütüphane önce uygun yöntemle bağlanır, ortam izin veriyorsa WebSocket'e geçer. WebSocket engellenirse Long Polling ile çalışmaya devam eder.
Kütüphane bunun yanında hazır özellikler getirir. Bağlantı koptuğunda otomatik yeniden bağlanır. Kullanıcıları odalara ayırır. Mesajın karşı tarafa ulaştığını onaylayan geri bildirim mekanizması da sunar. Bu işler düz WebSocket'te elle yazılır.
Bir sınır var. Socket.IO kendi mesaj biçimini kullanır. Bu yüzden Socket.IO istemcisi yalnız Socket.IO sunucusuyla konuşur, düz bir WebSocket sunucusuna bağlanamaz.
Seçim projenin ihtiyacına göre yapılır:
- Karşı tarafta standart bir WebSocket servisi varsa ya da istemci IoT cihazı gibi hafif bir ortamsa doğrudan WebSocket seçilir.
- Odalar, yeniden bağlanma ve eski ağlarda yedek yöntem gerekiyorsa Socket.IO zamandan kazandırır.
- Mesaj başına ek baytın ve bağımlılık sayısının önemli olduğu yüksek trafikli sistemlerde düz WebSocket ile ince bir kendi katmanı tercih edilir.
Sık sorulan sorular
WebSocket her tarayıcıda çalışır mı?
Güncel masaüstü ve mobil tarayıcıların tamamı WebSocket'i destekler. Wikipedia'ya göre standardı tam destekleyen ilk tarayıcı, Aralık 2009'da çıkan Google Chrome 4 oldu.
WebSocket REST API'nin yerini alır mı?
Almaz, iki yöntem farklı işleri görür. REST kaynakları okumak ve yazmak için kalır, WebSocket ise değişikliği anında duyurmak için eklenir.
Bağlantı koparsa veriler kaybolur mu?
Kopukluk sırasında gönderilen mesajlar, uygulama onları saklamıyorsa iletilmez. Bunu önlemek için istemci yeniden bağlanınca son aldığı mesajın kimliğini bildirir ve sunucu aradaki mesajları yeniden yollar.
Mobil uygulamalarda WebSocket kullanılabilir mi?
Kullanılabilir, iOS ve Android'in ağ kütüphaneleri WebSocket istemcisi içerir. Uygulama arka plana alındığında işletim sistemi bağlantıyı kapatabilir, bu durumda anlık bildirim servisi devreye girer.
Sık Sorulan Sorular
WebSocket nedir?
WebSocket nasıl çalışır?
WebSocket'in avantajları nelerdir?
WebSocket ve HTTP arasındaki fark nedir?
WebSocket nerelerde kullanılır?
WebSocket güvenli mi?
WebSocket ile hangi programlama dilleri kullanılabilir?
WebSocket bağlantısı nasıl kapatılır?
WebSocket ile performans nasıl artırılır?
Türk Bilişim ile WebSocket çözümleri nasıl alınır?
WebSocket Nedir?
WebSocket, web tarayıcıları ile sunucular arasında çift yönlü iletişim sağlayan bir protokoldür. Gerçek zamanlı veri iletimi gerektiren uygulamalar için idealdir. Bu rehberde WebSocket'lerin temel ilkelerini ve nasıl kullanılacağını öğreneceksiniz.
- 1
WebSocket Nedir?
WebSocket, HTTP üzerinden çalışan bir iletişim protokolüdür. Tarayıcıdan sunucuya sürekli bir bağlantı kurarak, veri alışverişini anlık olarak gerçekleştirmeyi sağlar. Bu sayede, kullanıcı etkileşimleri ve güncellemeleri daha hızlı bir şekilde alınır. WebSocket, genellikle anlık mesajlaşma uygulamaları, oyunlar ve finansal veri güncellemeleri gibi gerçek zamanlı uygulamalarda tercih edilir. - 2
WebSocket'in Avantajları
WebSocket'in en büyük avantajı, sürekli açık bir bağlantı oluşturarak veri iletimini hızlı ve verimli hale getirmesidir. Bu sayede, istemci ve sunucu arasında sürekli olarak veri alışverişi yapılabilir, böylece uygulamalar daha dinamik ve etkileşimli hale gelir. Ayrıca, HTTP protokolüne göre daha az bant genişliği kullanarak, performansı artırır. - 3
WebSocket Protokolü Nasıl Çalışır?
WebSocket, bağlantı kurulduktan sonra istemci ve sunucu arasında veri çerçeveleri (frames) gönderir. İlk olarak, istemci bir WebSocket isteği gönderir. Sunucu bu isteği kabul ederse, bağlantı açılır. Bağlantı açıldığında, her iki taraf da birbirine veri gönderebilir. Bu, daha az gecikme ile anlık veri iletimi sağlar. WebSocket, veriyi metin veya ikili formatta iletebilir. - 4
WebSocket Bağlantısını Kurmak
WebSocket bağlantısını kurmak için öncelikle bir WebSocket istemcisi ve sunucusu oluşturmalısınız. İstemci, JavaScript gibi bir dil kullanarak WebSocket nesnesi oluşturur. Sunucu tarafında ise, Node.js veya başka bir programlama dili ile WebSocket sunucusu kurabilirsiniz. Bağlantıyı kurduktan sonra, istemci ve sunucu arasında veri göndermeye başlayabilirsiniz. - 5
Veri Göndermek ve Almak
WebSocket bağlantısı kurulduktan sonra, veri göndermek ve almak oldukça basittir. İstemci, 'send' metodunu kullanarak sunucuya veri gönderir. Sunucu, gelen veriyi dinleyerek işlem yapabilir ve ardından istemciye yanıt gönderebilir. Bu döngü, gerçek zamanlı etkileşim sağlamak için sürekli devam eder. - 6
Hata Yönetimi
WebSocket uygulamanızda hata yönetimi oldukça önemlidir. Bağlantı kopmaları veya veri iletimindeki hatalar için uygun hata yakalama mekanizmaları oluşturmalısınız. İstemci ve sunucu tarafında, bağlantının ne zaman kapandığını ve nedenini izlemek için olay dinleyicileri ekleyerek, kullanıcıya daha iyi bir deneyim sunabilirsiniz. - 7
Güvenlik Önlemleri
WebSocket ile iletişim kurarken güvenlik önlemlerini almak hayati önem taşır. WebSocket bağlantılarınızı güvenli hale getirmek için WSS (WebSocket Secure) kullanmalısınız. Ayrıca, kullanıcının kimliğini doğrulamak ve yetkilendirmek için uygun mekanizmalar geliştirmelisiniz. Bu sayede, kötü niyetli saldırılara karşı sisteminizi koruyabilirsiniz.
Türk Bilişim · Ücretsiz Teklif
Android Uygulama Geliştirme projeniz için ücretsiz teklif alın
Numaranızı bırakın, size hemen dönelim. Görüşme ücretsiz.
Talebiniz bu cihazda saklandı
Şu an sunucumuza ulaşılamıyor. Bağlantı gelince talebiniz kendiliğinden gönderilecek. Hemen konuşmak isterseniz:

Bu yazıyı paylaşın
Yorumlar
Yorumlar
Henüz yorum yok.
















