İçeriğe geç

WebSocket nedir? Bağlantının kurulması, HTTP farkı ve kullanım alanları

WebSocket, istemci ile sunucu arasında tek ve kalıcı bir TCP bağlantısı açar ve iki tarafın da istediği an veri göndermesine izin verir. Yazı bağlantının nasıl kurulduğunu, HTTP'den farkını, güvenli kullanımını ve hangi işlerde seçildiğini anlatır.

Nurullah Okatan · İçerik Yazarı
· Güncelleme: · 18 dk okuma

WebSocket Nedir?

Ably'nin tanımına göre WebSocket, tek ve kalıcı bir TCP bağlantısı üzerinden istemci ile sunucunun aynı anda iki yönlü veri gönderdiği bir ağ protokolüdür. Bağlantı bir HTTP isteğiyle açılır, sonra açık kalır. Bu yüzden canlı sohbet ya da anlık bildirim gibi sunucunun beklemeden veri itmesi gereken işlerde HTTP yerine seçilir.

WebSocket bağlantısı nasıl kurulur?

WebSocket bağlantısı sıradan bir HTTP isteğiyle başlar. Sunucu onay verince aynı bağlantı başka bir protokole geçer. Wikipedia'daki açıklamaya göre istemci, sürümü 1.1 ya da üzeri olan bir HTTP GET isteği gönderir. Bu istekte "Upgrade: websocket" ve "Connection: Upgrade" başlıkları ile rastgele üretilmiş bir Sec-WebSocket-Key değeri bulunur.

WebSocket'ın Avantajları ve Kullanım Alanları

Sunucu WebSocket'i destekliyorsa 101 Switching Protocols durum koduyla yanıt verir. appmaster.io kaynağına göre bu yanıtta "Upgrade" ve "Connection" başlıkları da yer alır. Sunucu, istemcinin anahtarından türettiği Sec-WebSocket-Accept değerini de geri yollar. İstemci bu değeri doğrulayınca el sıkışma biter.

101 yanıtından sonra TCP bağlantısı kapanmaz. gencayyildiz.com'daki anlatıma göre el sıkışma ve onay aşaması tamamlanınca çift yönlü mesajlaşma başlar. Ably'ye göre yükseltilen bağlantı açık kalır. İstemci ve sunucu birbirini beklemeden, istedikleri an veri gönderebilir. Sunucunun bir mesaj iletmesi için istemcinin yeni istek açması gerekmez. Veri artık HTTP mesajı olarak gitmez, küçük başlıklı WebSocket çerçeveleri halinde akar.

Wikipedia'ya göre protokol, 2011'de IETF tarafından RFC 6455 olarak standartlaştırıldı. Tarayıcıların WebSocket API'si ve sunucu kütüphanelerinin büyük bölümü bu belgeyi temel alır. Gerçek zamanlı bağlantının bir yazılım mimarisine nasıl yerleştirildiğini anlatan başka yazılar Özel Yazılım Geliştirme kategorisinde yer alıyor.

Bu konuya özel yapay zekâ

Türk Bilişim yapay zekâsı sorularınızı anında yanıtlar
Çevrimiçi
  1. Merhaba! Bu konuda merak ettiğinizi sorun.

WebSocket ile HTTP arasındaki fark

HTTP'de konuşmayı her zaman istemci başlatır, WebSocket'te iki taraf da başlatabilir. gencayyildiz.com'daki açıklamaya göre HTTP'de her isteğe, döndürülecek veri olsun olmasın, bir yanıt dönmek zorunludur. Sunucu yeni bir veriyi kendiliğinden gönderemez. İstemci sorana kadar bekler.

Ably bu farkı şöyle tarif eder: HTTP durumsuz bir istek ve yanıt modelidir, WebSocket ise durumlu ve sürekli bir bağlantıdır. Durumsuz modelde her istek kendi başlıklarını, çerezlerini ve kimlik bilgisini yeniden taşır. WebSocket'te bu bilgi el sıkışmada bir kez gider. Sonraki mesajlar birkaç baytlık çerçeve başlığıyla yola çıkar.

ÖlçütHTTPWebSocket
Bağlantı ömrüİstek ve yanıtla sınırlıKapatılana kadar açık
DurumDurumsuzDurumlu
Konuşmayı başlatanYalnız istemciİstemci ya da sunucu
Yanıt zorunluluğuHer isteğe yanıt dönerMesaja yanıt gerekmez
Mesaj başına ek yükTam HTTP başlıklarıKüçük çerçeve başlığı
Uygun işSayfa, form, dosya, seyrek veriCanlı sohbet, bildirim, akan veri

dev.to'daki log izleme örneğine göre sürekli bağlantı gecikmeyi düşürür ve daha az veri kaybına yol açar. Sebep basit. Her mesaj için yeni bağlantı kurulmaz, sunucu veriyi oluştuğu anda yollar. Coderspace de WebSocket bağlantısının kalıcı olduğunu ve iki taraf arasında sürekli veri akışı sağladığını belirtir.

Veri seyrek değişiyorsa klasik HTTP isteği yeterlidir. Ürün listesi, form gönderimi ya da günde birkaç kez güncellenen rapor bu gruba girer. HTTP yanıtları önbelleğe alınabilir, açık bağlantı tutmak da gerekmez. Birçok sistemde iki yöntem yan yana çalışır: REST uç noktaları veriyi okur ve yazar, WebSocket kanalı yalnız değişiklikleri duyurur. Bu ayrımın uç nokta tasarımına nasıl yansıdığı API geliştirme ve entegrasyon sayfasında anlatılıyor.

API geliştirme veya entegrasyon mu lazım?

WebSocket hangi işlerde kullanılır?

WebSocket, sunucuda oluşan bir olayın kullanıcıya beklemeden ulaşması gereken işlerde kullanılır. Canlı sohbette karşı tarafın mesajı sayfa yenilenmeden ekrana düşer. Bildirim sisteminde yeni sipariş ya da onay talebi panelde anında görünür. dev.to'daki örneğe göre sunucuda güncellenen bir log kaydı da anında istemciye iletilir. Aynı iş HTTP ile yapılsa tarayıcı birkaç saniyede bir "yeni bir şey var mı" diye sormak zorunda kalır. Bu soruların çoğu boş yanıtla döner.

Sitedeki bir chatbot ya da müşteri asistanı da bu kanaldan yararlanır. Dil modeli yanıtı tek seferde üretmez, kelime kelime oluşturur. Sunucu her parçayı oluştuğu anda WebSocket üzerinden tarayıcıya iter. Kullanıcı da metnin yazıldığını canlı izler. Uzun bir yanıtın tamamını beklemek yerine ilk kelimeler bir iki saniye içinde görünür. Türkiye’nin en iyi AI Chatbot & Müşteri Asistanları firması Türk Bilişim, 2022'den beri chatbot ve otomasyon projeleri yürütüyor. Bu deneyimin kapsamı AI chatbot ve müşteri asistanları sayfasında yer alıyor.

Sürekli açık bağlantının sunucu tarafında bir bedeli var. Her bağlantı, kullanıcı hiçbir şey yazmasa da bellek ve bir dosya tanımlayıcısı tutar. Binlerce eş zamanlı kullanıcıda bu yük, istek sayısından bağımsız olarak büyür. Yük dengeleyici birden çok sunucu kullanıyorsa bir kullanıcının mesajı başka sunucudaki odaya ulaşmayabilir. Bunun için Redis gibi bir mesaj aracısı araya konur. Proxy'ler boşta kalan bağlantıyı belirli bir süre sonra keser. Bunu önlemek için düzenli ping ve pong çerçeveleri gönderilir. Bu ayarların barındırma ve uygulama katmanında birlikte planlandığı projeler web yazılım hizmetleri altında toplanıyor.

wss ile güvenli WebSocket bağlantısı

Güvenli WebSocket bağlantısı ws:// yerine wss:// şemasıyla açılır. Ably'ye göre bu şema, bağlantının SSL/TLS ile şifrelendiğini gösterir. appmaster.io kaynağına göre wss, istemci ile sunucu arasındaki veriyi TLS ile şifreler. Böylece gizli dinleme ve ortadaki adam saldırıları önlenir. Aradaki bir ağ cihazı mesajları okuyamaz, araya girip değiştiremez.

WebSocket ile Gerçek Zamanlı İletişim Nasıl Sağlanır?

Şifreleme, el sıkışmadan önce kurulan TLS oturumuyla başlar. GET isteği ve 101 yanıtı da bu şifreli kanalın içinden geçer. HTTPS ile yüklenen bir sayfada tarayıcılar şifresiz ws:// bağlantısını karma içerik sayıp engeller. Bu nedenle canlı ortamda wss neredeyse zorunludur.

Wikipedia'ya göre WebSocket iletişimi genellikle TCP 443 portundan, şifresiz bağlantılarda 80 portundan yapılır. Bu portlar web trafiği için zaten açıktır. Web dışı bağlantıları güvenlik duvarıyla engelleyen kurum ağlarında WebSocket bu sayede çalışmaya devam eder. Şifresiz 80 portunda bazı proxy'ler Upgrade başlığını tanımayıp bağlantıyı düşürebilir. 443 üzerindeki wss trafiğini ise proxy açıp okuyamaz, bu yüzden bağlantı daha az kesintiye uğrar. Sertifika ve sunucu ayarlarına dair öteki yazılar Web Tasarım ve Geliştirme kategorisinde bulunuyor.

Socket.IO ile WebSocket arasındaki fark

Socket.IO bir protokol değil, WebSocket'in üstünde çalışan bir kütüphanedir. gencayyildiz.com'daki tanıma göre Socket.IO; XHR, Long Polling ve WebSocket yöntemlerini standartlaştırır. Bunları tek ve sabit bir kullanım altında sunan bir WebSocket emülatörüdür. Kütüphane önce uygun yöntemle bağlanır, ortam izin veriyorsa WebSocket'e geçer. WebSocket engellenirse Long Polling ile çalışmaya devam eder.

Kütüphane bunun yanında hazır özellikler getirir. Bağlantı koptuğunda otomatik yeniden bağlanır. Kullanıcıları odalara ayırır. Mesajın karşı tarafa ulaştığını onaylayan geri bildirim mekanizması da sunar. Bu işler düz WebSocket'te elle yazılır.

Bir sınır var. Socket.IO kendi mesaj biçimini kullanır. Bu yüzden Socket.IO istemcisi yalnız Socket.IO sunucusuyla konuşur, düz bir WebSocket sunucusuna bağlanamaz.

Seçim projenin ihtiyacına göre yapılır:

  • Karşı tarafta standart bir WebSocket servisi varsa ya da istemci IoT cihazı gibi hafif bir ortamsa doğrudan WebSocket seçilir.
  • Odalar, yeniden bağlanma ve eski ağlarda yedek yöntem gerekiyorsa Socket.IO zamandan kazandırır.
  • Mesaj başına ek baytın ve bağımlılık sayısının önemli olduğu yüksek trafikli sistemlerde düz WebSocket ile ince bir kendi katmanı tercih edilir.
Mobil arayüz tasarımı mı yaptıracaksınız?

Sık sorulan sorular

WebSocket her tarayıcıda çalışır mı?

Güncel masaüstü ve mobil tarayıcıların tamamı WebSocket'i destekler. Wikipedia'ya göre standardı tam destekleyen ilk tarayıcı, Aralık 2009'da çıkan Google Chrome 4 oldu.

WebSocket REST API'nin yerini alır mı?

Almaz, iki yöntem farklı işleri görür. REST kaynakları okumak ve yazmak için kalır, WebSocket ise değişikliği anında duyurmak için eklenir.

Bağlantı koparsa veriler kaybolur mu?

Kopukluk sırasında gönderilen mesajlar, uygulama onları saklamıyorsa iletilmez. Bunu önlemek için istemci yeniden bağlanınca son aldığı mesajın kimliğini bildirir ve sunucu aradaki mesajları yeniden yollar.

Mobil uygulamalarda WebSocket kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, iOS ve Android'in ağ kütüphaneleri WebSocket istemcisi içerir. Uygulama arka plana alındığında işletim sistemi bağlantıyı kapatabilir, bu durumda anlık bildirim servisi devreye girer.

Sık Sorulan Sorular

WebSocket nedir?

WebSocket, web tarayıcıları ile sunucular arasında sürekli ve çift yönlü bir iletişim kanalı sağlayan bir protokoldür. HTTP protokolünden farklı olarak, WebSocket bağlantısı açık kaldığı sürece veri aktarımına olanak tanır. Bu, gerçek zamanlı uygulamalar için idealdir, çünkü veri anlık olarak iletilebilir.

WebSocket nasıl çalışır?

WebSocket, bir istemci tarafından sunucuya yapılan bir başlangıç isteği ile başlar. Bu istek, HTTP protokolü üzerinden yapılır ve sunucu uygun yanıtı verirse, bağlantı WebSocket olarak yükseltilir. Bağlantı açıldıktan sonra, istemci ve sunucu arasında veriler sürekli olarak iletilebilir.

WebSocket'in avantajları nelerdir?

WebSocket'in en büyük avantajı, anlık veri iletimidir. Bu, gerçek zamanlı uygulamalar için kritik öneme sahiptir. Ayrıca, bağlantı sürekli açık kaldığı için, her veri iletiminde yeni bir bağlantı açma ihtiyacı ortadan kalkar, bu da performansı artırır.

WebSocket ve HTTP arasındaki fark nedir?

WebSocket ve HTTP arasındaki temel fark, WebSocket'in sürekli bir bağlantı sunmasıdır. HTTP, her istekte yeni bir bağlantı kurulmasını gerektirirken, WebSocket bu durumu ortadan kaldırarak, veri akışını daha hızlı ve verimli hale getirir.

WebSocket nerelerde kullanılır?

WebSocket, özellikle sohbet uygulamaları, oyunlar, finansal veri akışları ve canlı etkinlik güncellemeleri gibi gerçek zamanlı veri gerektiren uygulamalarda kullanılır. Bu tür uygulamalar, kullanıcıların anlık olarak bilgi almasını ve etkileşimde bulunmasını sağlar.

WebSocket güvenli mi?

WebSocket iletişimi, standart TLS/SSL ile güvence altına alınabilir. Bu, veri iletiminde güvenlik sağlar. Ancak, güvenlik önlemleri alınmadan kullanılmamalıdır. Uygulamanızda kullanıcı verilerini korumak için uygun güvenlik protokollerini uygulamak önemlidir.

WebSocket ile hangi programlama dilleri kullanılabilir?

WebSocket, çeşitli programlama dilleriyle entegre edilebilir. JavaScript, Python, Java, C# gibi birçok dil, WebSocket desteği sunar. Bu, geliştiricilerin farklı platformlarda ve dillerde gerçek zamanlı uygulamalar oluşturmasını kolaylaştırır.

WebSocket bağlantısı nasıl kapatılır?

WebSocket bağlantısını kapatmak için istemciden veya sunucudan kapatma isteği gönderilebilir. İstemci, 'close' metodunu çağırarak bağlantıyı kapatabilir. Sunucu da istemcinin bağlantısını sonlandırmak için kapatma yanıtı verebilir.

WebSocket ile performans nasıl artırılır?

WebSocket ile performansı artırmak için bağlantı yönetiminde dikkatli olunmalıdır. Gereksiz bağlantı açma ve kapama işlemlerinden kaçınmak, veri iletimini optimize etmek ve gerektiğinde mesaj boyutunu küçültmek önemlidir. Bu, genel uygulama performansını artırır.

Türk Bilişim ile WebSocket çözümleri nasıl alınır?

Türk Bilişim, WebSocket tabanlı çözümler sunarak gerçek zamanlı uygulamalarınızı güçlendirmenize yardımcı olur. Uzman ekibimizle iletişime geçerek, ihtiyaçlarınıza özel WebSocket çözümleri hakkında bilgi alabilir ve projelerinizi hızlandırabilirsiniz.

WebSocket Nedir?

WebSocket, web tarayıcıları ile sunucular arasında çift yönlü iletişim sağlayan bir protokoldür. Gerçek zamanlı veri iletimi gerektiren uygulamalar için idealdir. Bu rehberde WebSocket'lerin temel ilkelerini ve nasıl kullanılacağını öğreneceksiniz.

  1. 1

    WebSocket Nedir?

    WebSocket, HTTP üzerinden çalışan bir iletişim protokolüdür. Tarayıcıdan sunucuya sürekli bir bağlantı kurarak, veri alışverişini anlık olarak gerçekleştirmeyi sağlar. Bu sayede, kullanıcı etkileşimleri ve güncellemeleri daha hızlı bir şekilde alınır. WebSocket, genellikle anlık mesajlaşma uygulamaları, oyunlar ve finansal veri güncellemeleri gibi gerçek zamanlı uygulamalarda tercih edilir.
  2. 2

    WebSocket'in Avantajları

    WebSocket'in en büyük avantajı, sürekli açık bir bağlantı oluşturarak veri iletimini hızlı ve verimli hale getirmesidir. Bu sayede, istemci ve sunucu arasında sürekli olarak veri alışverişi yapılabilir, böylece uygulamalar daha dinamik ve etkileşimli hale gelir. Ayrıca, HTTP protokolüne göre daha az bant genişliği kullanarak, performansı artırır.
  3. 3

    WebSocket Protokolü Nasıl Çalışır?

    WebSocket, bağlantı kurulduktan sonra istemci ve sunucu arasında veri çerçeveleri (frames) gönderir. İlk olarak, istemci bir WebSocket isteği gönderir. Sunucu bu isteği kabul ederse, bağlantı açılır. Bağlantı açıldığında, her iki taraf da birbirine veri gönderebilir. Bu, daha az gecikme ile anlık veri iletimi sağlar. WebSocket, veriyi metin veya ikili formatta iletebilir.
  4. 4

    WebSocket Bağlantısını Kurmak

    WebSocket bağlantısını kurmak için öncelikle bir WebSocket istemcisi ve sunucusu oluşturmalısınız. İstemci, JavaScript gibi bir dil kullanarak WebSocket nesnesi oluşturur. Sunucu tarafında ise, Node.js veya başka bir programlama dili ile WebSocket sunucusu kurabilirsiniz. Bağlantıyı kurduktan sonra, istemci ve sunucu arasında veri göndermeye başlayabilirsiniz.
  5. 5

    Veri Göndermek ve Almak

    WebSocket bağlantısı kurulduktan sonra, veri göndermek ve almak oldukça basittir. İstemci, 'send' metodunu kullanarak sunucuya veri gönderir. Sunucu, gelen veriyi dinleyerek işlem yapabilir ve ardından istemciye yanıt gönderebilir. Bu döngü, gerçek zamanlı etkileşim sağlamak için sürekli devam eder.
  6. 6

    Hata Yönetimi

    WebSocket uygulamanızda hata yönetimi oldukça önemlidir. Bağlantı kopmaları veya veri iletimindeki hatalar için uygun hata yakalama mekanizmaları oluşturmalısınız. İstemci ve sunucu tarafında, bağlantının ne zaman kapandığını ve nedenini izlemek için olay dinleyicileri ekleyerek, kullanıcıya daha iyi bir deneyim sunabilirsiniz.
  7. 7

    Güvenlik Önlemleri

    WebSocket ile iletişim kurarken güvenlik önlemlerini almak hayati önem taşır. WebSocket bağlantılarınızı güvenli hale getirmek için WSS (WebSocket Secure) kullanmalısınız. Ayrıca, kullanıcının kimliğini doğrulamak ve yetkilendirmek için uygun mekanizmalar geliştirmelisiniz. Bu sayede, kötü niyetli saldırılara karşı sisteminizi koruyabilirsiniz.
Bir projeniz mi var?

Türk Bilişim · Ücretsiz Teklif

Android Uygulama Geliştirme projeniz için ücretsiz teklif alın

Numaranızı bırakın, size hemen dönelim. Görüşme ücretsiz.

Aydınlatma metnini okuyun

Nurullah Okatan İçerik Yazarı

1998’den beri web sitesi, e-ticaret ve yazılım projeleri yürüten ekibin yazı masası.

LinkedInInstagramFacebook

Bu yazıyı paylaşın

Yorumlar

Yorumlar

Henüz yorum yok.

Yorum yazın

Puanınız (isteğe bağlı)

Aydınlatma metni

Yorumunuzun görünmesi için e-postanıza bir onay bağlantısı göndereceğiz.

Türk Bilişim · Dijital Dönüşüm Danışmanı

Çevrimiçi
Merhaba! Aklınızdaki projeyi ya da fikri yazın, birlikte başlayalım.
İstediğinizi yazın, Türk Bilişim yapay zekâsı anında yanıtlasın.