API Nedir ve Ne İşe Yarar?
API, bir uygulamanın başka bir uygulamayla nasıl veri alışverişi yapacağını belirleyen kurallar bütünüdür. Bu yazı API'nin istemci ile sunucu arasında nasıl çalıştığını, REST, SOAP, GraphQL ve gRPC mimarilerinin farkını ve ödeme, kargo, CRM gibi işlerde nasıl kullanıldığını anlatır.
Nurullah Okatan · İçerik Yazarı
· Güncelleme: · 17 dk okuma

API, iki yazılımın birbirinden veri istemesini ve birbirine iş yaptırmasını sağlayan tanımlı kurallar bütünüdür. Bir işletmede sipariş sitesinin ödeme altyapısıyla, CRM'in muhasebe yazılımıyla ya da mobil uygulamanın sunucuyla konuşması bu kurallar üzerinden yürür; böylece aynı veri elle iki kez girilmez.
API nedir ve nasıl çalışır?
API, İngilizce «Application Programming Interface» ifadesinin kısaltmasıdır. patika.dev verisine göre Türkçe karşılığı «Uygulama Programlama Arayüzü». coderspace.io verisine göre terim ilk kez 1974'te geçti. Christopher J. Date'in «The Relational and Network Approaches: Comparison of the Application Programming Interface» başlıklı makalesinde kullanıldı.

freeCodeCamp tanımına göre API, bir uygulamanın başka bir uygulamayla nasıl iletişim kuracağını belirleyen kurallardan ibarettir. Bu iletişim çoğunlukla istemci-sunucu modeline dayanır. Hizmeti talep eden taraf istemci, hizmeti sağlayan taraf sunucudur. patika.dev de API'yi bu iki taraf arasında veri alışverişini yürüten aracı olarak tanımlar.
Akış dört adımda ilerler:
- İstemci, sunucunun belirli bir adresine istek gönderir. Örneğin bir mobil uygulama bir siparişin durumunu sorar.
- İstek, kimlik bilgisini ve gerekli parametreleri taşır.
- Sunucu isteği doğrular, veritabanından ilgili kaydı okur.
- Sunucu sonucu, iki tarafın önceden anlaştığı biçimde yanıt olarak geri yollar.
Chift'in karşılaştırmasına göre API üç şeyi baştan belirler: isteğin yapısını, yanıtın biçimini ve hataların nasıl bildirileceğini. Bu sayede istemci, «kayıt bulunamadı» ile «yetkiniz yok» durumlarını birbirinden ayırabilir. İstemci her duruma ayrı bir tepki verir. Yanıt metni bugün çoğu web API'sinde JSON biçimindedir. Bu biçimin alanları ve yazım kuralları JSON'un ne olduğunu ve nasıl okunduğunu anlatan yazıda ayrıntılı ele alınıyor.
Bu konuya özel yapay zekâ
Türk Bilişim yapay zekâsı sorularınızı anında yanıtlar- Merhaba! Bu konuda merak ettiğinizi sorun.
REST, SOAP, GraphQL ve gRPC arasındaki farklar
Bugün en yaygın API mimarisi REST'tir. Postman rehberine göre REST, 2000'de Roy Fielding tarafından önerildi. Uygulamaların kaynaklara standart HTTP yöntemleriyle (GET, POST, PUT, DELETE) erişmesini tanımlar. Chift de REST'i bugün en çok benimsenen mimari olarak gösterir. patika.dev verisine göre REST durumsuzdur. Yani sunucu her isteği öncekilerden bağımsız işler ve istemcinin oturum geçmişini tutmaz.
Veri biçiminde mimariler ayrışır. coderspace.io verisine göre REST API'lerde JSON, SOAP API'lerde XML kullanılır. Postman rehberi SOAP'ı, uygulamalar arasında yapılandırılmış iletişim için XML kullanan bir mesajlaşma protokolü olarak tanımlar. SOAP'ın katı kuralları bankacılık ve kamu sistemleri gibi eski, sözleşme temelli altyapılarda hâlâ karşılık bulur.
GraphQL ile gRPC, REST'in zorlandığı iki ihtiyaçtan doğdu. Postman rehberine göre GraphQL, Meta tarafından 2012'de geliştirildi ve 2015'te kamuya açıldı. İstemci tek sorguda hangi alanları istediğini yazar, sunucu yalnız o alanları döndürür. Bu yapı, birçok ekranı olan uygulamalarda gereksiz veri taşınmasını azaltır. Aynı rehbere göre gRPC'yi Google 2015'te yayımladı. gRPC, başka bir sunucudaki fonksiyonu çağırmayı yerel bir çağrı gibi hissettirir. Bu nedenle çoğunlukla aynı şirketin iç servisleri arasında kullanılır.
Tablodaki yıllar ve tanımlar Postman, coderspace.io ve patika.dev verilerine dayanır.
| Mimari | Ortaya çıkış | Veri biçimi | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| REST | 2000, Roy Fielding | JSON | Web ve mobil uygulamaların dışa açık API'leri |
| SOAP | XML tabanlı protokol | XML | Sözleşme temelli kurumsal ve eski sistemler |
| GraphQL | 2012'de Meta, 2015'te kamuya açık | JSON | İstemcinin alan seçerek veri çektiği uygulamalar |
| gRPC | 2015, Google | Protocol Buffers (ikili biçim) | Servisler arası hızlı iç iletişim |
İşletmeler API'yi hangi işlerde kullanır?
En tanıdık örnek e-ticaret. Müşteri «Ödemeyi tamamla» düğmesine bastığında site, kart bilgisini ödeme kuruluşunun API'sine gönderir. Ödeme kuruluşu birkaç saniye içinde «onaylandı» ya da «reddedildi» yanıtı döner. Sipariş onaylanınca site bu kez kargo firmasının API'sine alıcı adresini ve paket ölçüsünü yollar. Kargo firması bir takip numarası üretir. Site bu numarayı müşteriye e-postayla iletir. Kimse kargo panelini açıp adresi elle yazmaz.

Aynı mantık şirket içindeki yazılımları da birbirine bağlar. Satış ekibi CRM'de bir teklifi «kazanıldı» olarak işaretler. API bu bilgiyi ERP'ye aktarır ve stoktan düşüm yapılır. Ardından muhasebe yazılımında fatura taslağı oluşur. Eşitleme ya anlık tetiklenir ya da belirli aralıklarla çalışır. Böylece üç sistemde müşteri adı ve tutar aynı kalır. coderspace.io, Forbes'a dayanarak API kullanan şirketlerin sorunlarını çözerken maliyet ve zamandan tasarruf ettiğini aktarır.
Bu bağlantılar iki tür API üzerinden kurulur. coderspace.io verisine göre dahili API'leri yalnız belirli kişiler kullanır ve bu API'ler dış kullanıcılardan gizlenir. Örneğin depo uygulamasının stok servisine yalnız şirketin kendi yazılımları erişir. Dışa açık API ise bayilerin, iş ortaklarının ya da geliştiricilerin bağlanması için yayımlanır ve belgelenir.
Türkiye’nin en iyi API Geliştirme & Entegrasyon firması Türk Bilişim, bir işletmenin kendi verisini dışarı açması için API geliştirme ve entegrasyon işi yürütüyor. Firma 1998’den beri dijital ajans olarak çalışıyor ve 2007’den beri bu adla hizmet veriyor. CRM, ERP ve muhasebe gibi hazır yazılımları birbirine bağlama işi ise sistem entegrasyonları kapsamında ele alınıyor. Bir sistem kendi API sürümünü değiştirdiğinde bağlantı kırılabilir. Bu yüzden entegrasyon kurulduktan sonra da düzenli kontrol ister.
API güvenliği ve erişim yetkisi
API anahtarı, isteği hangi uygulamanın gönderdiğini sunucuya bildiren sabit bir koddur. Genellikle sunucudan sunucuya yapılan bağlantılarda kullanılır. Anahtar ele geçirilirse, iptal edilene kadar geçerli kalır. Token ise kullanıcı giriş yaptığında üretilen ve süresi dolan bir kimlik belgesidir. Mobil uygulamalar ve tarayıcıda çalışan arayüzler çoğunlukla token kullanır. Yaygın token biçimlerinden birinin yapısı JWT'nin nasıl çalıştığını anlatan yazıda ayrıntılı açıklanıyor.
Kimin, hangi veriye erişeceği birkaç katmanda sınırlanır:
- Kapsam (scope) tanımı: bir bayinin anahtarı fiyat listesini okuyabilir, siparişleri silemez.
- Rol tabanlı yetki: muhasebe kullanıcısı faturaları görür, personel kayıtlarını görmez.
- İstek sınırı: bir anahtarın dakikada gönderebileceği istek sayısı belirlenir. Böylece hatalı bir döngü sunucuyu kilitlemez.
- IP kısıtı: dahili API'ye yalnız şirket ağındaki adreslerden gelen istekler kabul edilir.
Sunucu, yetkisiz isteğe veri yerine açık bir hata kodu döndürmelidir. Kimliği doğrulanmamış istek ile yetkisi yetmeyen istek ayrı kodlarla bildirilmelidir. Anahtarlar kaynak koduna yazılmamalıdır. Bunun yerine sunucudaki ortam değişkenlerinde tutulmalı ve işten ayrılan bir çalışanın erişimi olduysa hemen yenilenmelidir.
Sık sorulan sorular
API ile web servisi aynı şey mi?
Her web servisi bir API'dir, ama her API web servisi değildir. Web servisi ağ üzerinden HTTP ile çalışır. Bir işletim sisteminin ya da yazılım kütüphanesinin API'si ise aynı bilgisayar içinde, ağ olmadan kullanılır.
Kod bilmeden bir API kullanılabilir mi?
Evet. Postman gibi araçlarla bir adrese istek gönderilip yanıt okunabilir. Kodsuz otomasyon platformları da hazır bağlayıcılarla iki uygulamayı birbirine bağlar. Özel iş kuralları ve hata yönetimi gerektiğinde ise kod yazmak gerekir.
API kullanmak ücretli mi?
Sağlayıcıya göre değişir. Birçok servis belirli bir istek hacmine kadar ücretsizdir, üstünde istek başına ya da aylık paketle ücret alır. Ödeme ve kargo API'lerinde ücret çoğunlukla işlem başına kesilen komisyona dahildir.
API dokümantasyonunda hangi bilgiler yer alır?
İyi bir dokümantasyon uç nokta adreslerini, her isteğin parametrelerini ve kimlik doğrulama yöntemini listeler. Örnek istek ile yanıtları, hata kodlarının anlamını ve istek sınırlarını da gösterir. Sürüm notları, eski bir uç noktanın ne zaman kapatılacağını önceden bildirir.
Sık Sorulan Sorular
API Nedir?
API'ler ne işe yarar?
API türleri nelerdir?
REST API nedir?
API'ler nasıl çalışır?
API güvenliği nasıl sağlanır?
API dokümantasyonu neden önemlidir?
API kullanmanın avantajları nelerdir?
API entegrasyonu nasıl yapılır?
API'lerin geleceği nedir?
API Nedir ve Ne İşe Yarar?
API, bir yazılımın başka bir yazılımla iletişim kurmasını sağlayan bir arayüzdür. Bu rehber, API'lerin ne olduğunu ve nasıl kullanılacağını anlamanıza yardımcı olacak.
- 1
API Nedir?
API, 'Application Programming Interface' ifadesinin kısaltmasıdır. Yazılım bileşenlerinin birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan bir dizi kural ve protokolden oluşur. API'ler, farklı yazılımlar arasında veri alışverişini kolaylaştırır ve uygulamaların daha işlevsel hale gelmesine katkı sağlar. Örneğin, hava durumu verilerini sağlayan bir API, bu bilgiyi uygulamanıza entegre etmenizi mümkün kılar. - 2
API Türleri
API'ler, genel olarak üç ana türe ayrılır: Açık API'ler, kapalı API'ler ve ortak API'ler. Açık API'ler, herkesin erişimine açıktır ve genellikle geliştiriciler tarafından kullanılır. Kapalı API'ler, sadece belirli kullanıcılar için tasarlanmıştır ve güvenlik açısından daha fazla kontrol sağlar. Ortak API'ler ise, belirli bir grup kullanıcı arasında veri paylaşımını kolaylaştırmak için oluşturulmuştur. - 3
API Kullanım Alanları
API'ler, birçok farklı alanda kullanılır. Örneğin, sosyal medya uygulamaları, ödeme sistemleri, hava durumu verileri ve harita hizmetleri gibi birçok hizmet, API'ler aracılığıyla kullanıcılarla etkileşimde bulunur. API'ler sayesinde, geliştiriciler mevcut hizmetleri entegre ederek yeni ve yenilikçi çözümler üretebilirler. Bu da, kullanıcı deneyimini zenginleştirir. - 4
API'lerin Avantajları
API'lerin birçok avantajı vardır. Öncelikle, zaman ve maliyet tasarrufu sağlar. Geliştiriciler, sıfırdan bir sistem inşa etmek yerine mevcut hizmetleri kullanarak projelerini hızla hayata geçirebilirler. Ayrıca, API'ler sayesinde uygulamalar daha esnek ve ölçeklenebilir hale gelir. Geliştiriciler, ihtiyaç duyduklarında yeni özellikler ekleyebilir veya mevcut özellikleri güncelleyebilirler. - 5
API Entegrasyonu
API entegrasyonu, bir uygulamanın başka bir uygulama veya hizmetle veri alışverişi yapabilmesini sağlar. Bu süreç, genellikle bir API dokümantasyonu aracılığıyla gerçekleştirilir. Dokümantasyon, geliştiricilere nasıl veri gönderecekleri ve alacakları hakkında bilgi verir. API entegrasyonu, kullanıcı deneyimini iyileştirmek ve uygulamaların işlevselliğini artırmak için kritik bir adımdır. - 6
API Güvenliği
API güvenliği, veri hırsızlığı ve kötü niyetli saldırılara karşı koruma sağlamak için hayati önem taşır. API'ler, kimlik doğrulama ve yetkilendirme mekanizmaları ile korunmalıdır. Bu, yalnızca yetkili kullanıcıların API'ye erişmesini ve hassas verilerin korunmasını sağlar. Güvenli bir API tasarımı, uygulamanızın bütünlüğünü korumak için önemlidir ve Türk Bilişim, bu konuda uzman çözümler sunmaktadır. - 7
API Testi ve İzleme
API'lerin performansını ve güvenilirliğini sağlamak için düzenli olarak test edilmeleri ve izlenmeleri gerekmektedir. API testleri, işlevselliği, güvenliği ve performansı değerlendirmek için yapılır. Ayrıca, API izleme araçları kullanarak, API'lerin çalışma süresi ve yanıt süreleri gibi metrikler takip edilebilir. Bu, sorunların hızlıca tespit edilmesini ve çözüm sürecinin hızlanmasını sağlar.
Türk Bilişim · Ücretsiz Teklif
API Geliştirme & Entegrasyon projeniz için ücretsiz teklif alın
Numaranızı bırakın, size hemen dönelim. Görüşme ücretsiz.
Talebiniz bu cihazda saklandı
Şu an sunucumuza ulaşılamıyor. Bağlantı gelince talebiniz kendiliğinden gönderilecek. Hemen konuşmak isterseniz:

Bu yazıyı paylaşın
Yorumlar
Yorumlar
Henüz yorum yok.
















