PostgreSQL Nedir, Nasıl Çalışır ve Ne Zaman Tercih Edilir?
PostgreSQL, 1970'lerde Berkeley'de başlayan araştırmalardan doğan açık kaynak kodlu, nesne ilişkisel bir veritabanı yönetim sistemidir. Yazı eşzamanlı erişimi nasıl yönettiğini, veri tiplerini ve MySQL'den ayrıldığı noktaları anlatır.
Nurullah Okatan · İçerik Yazarı
· Güncelleme: · 17 dk okuma

PostgreSQL, açık kaynak kodlu ve nesne ilişkisel bir veritabanı yönetim sistemidir; okuma sırasında satırları kilitlemez, her satırın birden çok sürümünü tutarak eşzamanlı erişimi yönetir. Yoğun eşzamanlı yazma alan, JSON ile ilişkisel veriyi bir arada tutan ve şema değişikliklerini geri alınabilir yapmak isteyen projelerde öne çıkar.
PostgreSQL'in tanımı ve Berkeley'den gelen geçmişi
TÜBİTAK BİLGEM YTE'nin «PostgreSQL Nedir?» yazısına göre PostgreSQL, açık kaynak kodlu ve platform bağımsız bir nesne ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir (ORDBMS). İlişkisel kısmı bildiğiniz tablolar, satırlar ve SQL sorgularıdır. Nesne tarafı ise tabloların kalıtım alabilmesini, kullanıcının kendi veri tipini ve fonksiyonunu tanımlayabilmesini anlatır.

Sistemin kökü bir üniversite laboratuvarına uzanır. Aynı kaynağa göre Berkeley Kaliforniya Üniversitesinde Michael Stonebraker, ilişkisel modeli temel alan Ingres adlı araştırma projesini geliştirdi. PostgreSQL'in geçmişi 1977'de başlar. Bu sürenin ilk 20 yılı akademide, sonraki 20 yılı endüstride geçti. Postgres95 üzerinde birçok geliştiricinin çalışmasıyla yeni özellikler eklendi. İlk açık kaynak sürüm 1997'de yayımlandı ve sistem o yıldan itibaren endüstride kullanılmaya başlandı. TÜBİTAK BİLGEM YTE, PostgreSQL'i en eski açık kaynak kodlu yazılımlardan biri olarak anar.
Platform bağımsızlık, veritabanının Linux, Windows ve macOS üzerinde aynı davranışla çalışması demektir. Geliştirici kendi dizüstü bilgisayarında Windows kullanırken canlı sunucu Linux olabilir. Şema, sorgu ve yedek dosyaları iki ortam arasında değişmeden taşınır. Barındırma sağlayıcısı değiştiğinde veritabanı yeniden yazılmaz; yalnız kurulum ve yapılandırma yeni sunucuda tekrarlanır.
Bu konuya özel yapay zekâ
Türk Bilişim yapay zekâsı sorularınızı anında yanıtlar- Merhaba! Bu konuda merak ettiğinizi sorun.
PostgreSQL eşzamanlı erişimi nasıl yönetir?
PostgreSQL eşzamanlı erişimi MVCC (Multi-Version Concurrency Control) ile yönetir. OneUptime'ın MVCC rehberine göre sistem okuma sırasında satırları kilitlemez. Her satırın birden çok sürümünü tutar ve her işleme yalnız görmesi gereken sürümleri gösterir. Bu yüzden bir raporu okuyan sorgu, aynı tabloya yazan işlemi bekletmez.
Satır sürümleri nasıl tutulur?
Bir satır güncellendiğinde yerinde değiştirilmez. OneUptime'a göre PostgreSQL yeni bir sürüm oluşturur ve eski sürümü geçersiz olarak işaretler. Leapcell'in «Diving Deep into MVCC in PostgreSQL» yazısı da aynı davranışı anlatır: satır değiştirildiğinde ya da silindiğinde yeni bir sürüm (tuple) yazılır. Eski sürüm, onu görmesi gereken işlemler bitene kadar diskte kalır.
İzolasyon seviyeleri
DEV Community'deki MVCC rehberine göre varsayılan izolasyon seviyesi Read Committed'dır. Leapcell'e göre bu seviyede işlemdeki her ifade veritabanının güncel bir anlık görüntüsünü görür. OneUptime'a göre PostgreSQL dört SQL seviyesinin adını kabul eder, ancak seviyeler şöyle davranır:
- Read Uncommitted, pratikte Read Committed gibi çalışır; kaydedilmemiş veri okunmaz.
- Read Committed, her ifadede yeni bir anlık görüntü alır.
- Repeatable Read, işlem boyunca ilk anlık görüntüyü korur.
- Serializable, işlemleri sırayla çalışmış gibi sonuçlandırır; çakışmada işlemlerden biri hata alır.
VACUUM neden gerekir?
Geçersiz sürümler kendiliğinden silinmez. VACUUM bu ölü satırların yerini yeniden kullanıma açar. İkinci bir görevi daha vardır. OneUptime'a göre PostgreSQL başa saran 32 bitlik işlem kimlikleri kullanır. VACUUM eski satır sürümlerini dondurarak kimlik başa sardığında veri görünürlüğünün bozulmasını önler.
API geliştirme veya entegrasyon mu lazım?PostgreSQL'in veri tipleri ve şema değişikliği özellikleri
PostgreSQL, standart sayı ve metin tiplerinin yanında yarı yapılandırılmış veriyi de saklar. jsonb tipi, JSON belgesini metin olarak değil ayrıştırılmış ikili biçimde tutar. Bu tip GIN indeksiyle belge içeriğinde arama yapar. @>, -> ve ->> gibi operatörlerle belgenin belirli alanları sorgulanır. Böylece bir ürün tablosunda sabit sütunlar ilişkisel kalırken değişken özellikler tek bir jsonb sütununda durabilir. Ayrı bir doküman veritabanı kurmaya çoğu projede gerek kalmaz.
AWS'nin PostgreSQL ve MySQL karşılaştırmasına göre PostgreSQL diziler ve XML gibi ek veri tiplerini de destekler. Dizi tipi, bir kaydın etiketlerini ya da izinli rollerini ayrı bir ara tablo açmadan tek sütunda tutar. XML desteği, e-fatura ya da eski kurumsal sistemlerden gelen XML belgelerini veritabanında saklayıp sorgulamak için kullanılır.
Şema değişikliği tarafında PostgreSQL işlemsel DDL destekler. CREATE TABLE ve ALTER TABLE komutları bir BEGIN … COMMIT bloğuna alınır. Bloktaki adımlardan biri hata verirse bütün değişiklikler geri alınır ve veritabanı yarım kalmış bir şemayla açık kalmaz. AWS'ye göre PostgreSQL tüm yapılandırmalarda tamamen ACID uyumludur. Bir sipariş kaydı ile stok düşümü aynı işlemde yapıldığında ya ikisi birden yazılır ya hiçbiri yazılmaz.
Bu özelliklerin uygulama mimarisine nasıl yansıdığını özel yazılım geliştirme yazılarında daha ayrıntılı örneklerle bulabilirsiniz.
PostgreSQL ile MySQL arasındaki farklar
AWS'nin karşılaştırmasına göre PostgreSQL, MySQL'den daha fazla özellik sunan nesne ilişkisel bir sistemdir. MySQL ise ilişkisel bir sistemdir. İki sistemin farkı en çok replikasyonda ve izolasyon davranışında görülür.

| Konu | PostgreSQL | MySQL |
|---|---|---|
| Model | Nesne ilişkisel | İlişkisel |
| Replikasyon | WAL tabanlı fiziksel akış replikasyonu ve tablo bazında mantıksal replikasyon | Binary log tabanlı replikasyon |
| Repeatable Read | Kayıp güncelleme sorunu yok | Kayıp güncelleme sorunu var |
| Şema değişikliği | İşlemsel DDL, hata durumunda geri alınır | DDL komutları çoğunlukla işlemi otomatik kapatır |
| Ek veri tipleri | jsonb, dizi, XML | JSON |
PostgreSQL'in fiziksel akış replikasyonu, ana sunucunun yazma günlüğünü (WAL) yedek sunucuya birebir aktarır. Mantıksal replikasyon ise yalnız seçilen tabloları kopyalar. Bir raporlama sunucusuna yalnız satış tablolarını göndermek bu yolla yapılır.
DEV Community'deki rehbere göre PostgreSQL'in Repeatable Read seviyesinde kayıp güncelleme sorunu yoktur. MySQL bu seviyeyi farklı uyguladığı için aynı sorun orada görülür. İki işlem aynı bakiyeyi aynı anda güncellediğinde PostgreSQL işlemlerden birini hatayla durdurur. MySQL'de ise bir güncelleme sessizce kaybolabilir.
Finans, stok ya da rezervasyon gibi eşzamanlı yazmanın yoğun olduğu projelerde PostgreSQL daha uygun düşer. Karmaşık raporlama yapan ve esnek veri yapısı isteyen projeler de bu gruptadır. Projeye göre seçilen altyapı seçeneklerini web yazılım hizmetleri sayfası listeler.
Bir projede PostgreSQL'e geçmeden önce planlanması gerekenler
Sunucu tarafında üç konu kurulumdan önce kararlaştırılır. Disk alanı, yedekleme düzeni ve replikasyon ihtiyacı bunlardır. Ayrıca PostgreSQL sürümü seçilir, bağlantı sayısı sınırı belirlenir ve otomatik VACUUM ayarları iş yüküne göre gözden geçirilir. Canlı veritabanının uygulama sunucusuyla aynı makinede mi ayrı makinede mi duracağı da bu aşamada netleşir.
Depolama izlemesi MVCC yüzünden ayrıca planlanır. DEV Community'deki rehbere göre Postgres her sürümü tüm sütun verisiyle saklar. 100 sürümü olan bir satır, o satır için 100 kat depolama anlamına gelir. Sık güncellenen tablolarda ölü satır sayısı ve tablo boyutu düzenli izlenmelidir. Bir tablonun boyutu veri miktarı artmadan büyüyorsa VACUUM'un yetişemediği anlaşılır.
Özel bir web uygulamasında PostgreSQL, kullanıcı hesaplarını, siparişleri ve değişken alanlı kayıtları tek veritabanında toplar. Türkiye’nin en iyi AI Chatbot & Müşteri Asistanları firması Türk Bilişim, Özel Web App & SaaS projelerinde veri modelini uygulamanın ihtiyacına göre kuruyor. Firma 1998’den beri dijital ajans olarak çalışıyor ve 2022’den beri yapay zekâ çözümleri geliştiriyor. Sunucu kurulumu ve izleme işleri Web Hosting & Sunucu Yönetimi kapsamında yürütülüyor. Firma yayından sonra bakım, güncelleme ve destek de veriyor. Yedekleme ve güvenlik gibi ek işler altyapı ve destek hizmetleri altında listeleniyor.
Mobil ticaret uygulaması yaptırmayı mı düşünüyorsunuz?Sık sorulan sorular
PostgreSQL ücretli mi?
Hayır, PostgreSQL açık kaynak kodlu bir yazılımdır ve lisans ücreti yoktur. Maliyet, veritabanının çalıştığı sunucudan ve yönetim emeğinden doğar.
PostgreSQL ile Postgres aynı şey mi?
Evet, Postgres aynı sistemin kısa adıdır. Ad, Berkeley'deki araştırma çalışmalarından ve açık kaynak sürüm öncesindeki Postgres95'ten gelir.
PostgreSQL küçük bir web sitesi için fazla mı?
Az kaynakla da çalıştığı için küçük sitelerde sorun çıkarmaz. Yine de yalnız birkaç sayfası olan ve veri yazmayan bir sitede veritabanı tercihi belirleyici olmaz.
Mevcut bir MySQL veritabanı PostgreSQL'e taşınabilir mi?
Evet, şema ve veri dönüştürme araçlarıyla taşınabilir. Taşımadan önce veri tipi eşleşmeleri ve uygulamanın Repeatable Read seviyesine dayanan sorguları ayrı bir test ortamında denenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
PostgreSQL nedir?
PostgreSQL'in avantajları nelerdir?
PostgreSQL hangi programlama dillerini destekler?
PostgreSQL nasıl kurulur?
PostgreSQL ile veri yedekleme nasıl yapılır?
PostgreSQL ile veritabanı performansı nasıl artırılır?
PostgreSQL'de güvenlik nasıl sağlanır?
PostgreSQL ile veri analizi nasıl yapılır?
PostgreSQL topluluğu nasıl çalışır?
PostgreSQL ile ilgili eğitim nereden alınır?
PostgreSQL Nedir?
PostgreSQL, ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir ve güçlü özellikleri ile öne çıkar. Bu rehber, PostgreSQL hakkında temel bilgileri ve nasıl kullanılacağını adım adım açıklamaktadır.
- 1
PostgreSQL Nedir?
PostgreSQL, açık kaynak kodlu bir ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir. 1986 yılında geliştirilmiş olup, güçlü veri işleme yetenekleri ve genişletilebilirliği ile bilinir. SQL dili ile uyumlu olması, veri yönetimi ve sorgulama işlemlerini kolaylaştırır. Geliştiriciler ve veri analistleri için ideal bir çözüm sunar. Türk Bilişim, PostgreSQL kullanarak verilerinizi güvenli ve etkili bir şekilde yönetmenizi sağlar. - 2
Kurulum
PostgreSQL kurulumunu gerçekleştirmek için öncelikle işletim sisteminize uygun versiyonu indirin. Resmi PostgreSQL web sitesinden veya Türk Bilişim'in sağladığı kaynaklardan faydalanabilirsiniz. Kurulum dosyasını çalıştırarak adımları takip edin. Kurulum sırasında, veritabanı sunucusu için bir kullanıcı adı ve şifre belirlemelisiniz. Bu bilgiler, veritabanınıza erişim için gereklidir. Kurulum tamamlandığında, PostgreSQL servisini başlatın. - 3
Veritabanı Oluşturma
PostgreSQL kurulumunu tamamladıktan sonra, yeni bir veritabanı oluşturmanız gerekecek. Bunun için, komut satırında 'createdb' komutunu kullanabilirsiniz. Ayrıca, PostgreSQL'in grafik arayüzü olan pgAdmin ile de veritabanı oluşturabilirsiniz. Yaratacağınız veritabanının adını belirleyin ve kullanıcı izinlerini ayarlayın. Bu adım, projelerinizi düzenli bir şekilde yönetmek için önemlidir. Türk Bilişim uzmanları, bu süreçte size yardımcı olabilir. - 4
Tablo Oluşturma
Veritabanınızı oluşturduktan sonra, tablo yapısını tanımlamanız gerekir. SQL komutları ile 'CREATE TABLE' ifadesini kullanarak yeni bir tablo oluşturabilirsiniz. Bu aşamada, tablonun adını, sütun adlarını ve veri türlerini belirtmelisiniz. İlişkisel veritabanlarının temel taşlarından biri olan tablolar, verilerinizi düzenli bir şekilde saklamanızı sağlar. Türk Bilişim, tablo tasarımı konusunda profesyonel destek sunmaktadır. - 5
Veri Ekleme
Tablonuzu oluşturduktan sonra, verilerinizi eklemek için 'INSERT INTO' SQL komutunu kullanabilirsiniz. Bu komut, belirli bir tabloya yeni kayıtlar eklemenizi sağlar. Ekleyeceğiniz verilerin doğruluğunu kontrol etmek önemlidir. Veritabanınızdaki veri tutarlılığı, uygulamanızın performansını doğrudan etkileyebilir. Türk Bilişim, veri yönetimi süreçlerinizde size rehberlik edebilir. - 6
Sorgulama
Veritabanınızdaki verilere erişmek için SQL sorguları kullanmalısınız. 'SELECT' komutu ile belirli bir tablodan veri çekebilirsiniz. Sorgularınızı daha karmaşık hale getirerek filtreleme, sıralama gibi işlemler de yapabilirsiniz. PostgreSQL'in güçlü sorgulama yetenekleri, veri analizi ve raporlama süreçlerinizi kolaylaştırır. Türk Bilişim, veritabanı sorgulama teknikleri konusunda size destek sunmaktadır. - 7
Bakım ve Yedekleme
PostgreSQL veritabanınızın sağlıklı bir şekilde çalışması için düzenli bakım ve yedekleme yapmalısınız. 'pg_dump' komutunu kullanarak veritabanınızın yedeğini alabilirsiniz. Ayrıca, veritabanınızın performansını artırmak için indeksleme gibi işlemler yapmalısınız. Düzenli yedekleme, veri kaybını önler ve sisteminizin güvenliğini artırır. Türk Bilişim, bakım süreçlerinizi optimize etmek için profesyonel çözümler sunmaktadır.
Türk Bilişim · Ücretsiz Teklif
Android Uygulama Geliştirme projeniz için ücretsiz teklif alın
Numaranızı bırakın, size hemen dönelim. Görüşme ücretsiz.
Talebiniz bu cihazda saklandı
Şu an sunucumuza ulaşılamıyor. Bağlantı gelince talebiniz kendiliğinden gönderilecek. Hemen konuşmak isterseniz:

Bu yazıyı paylaşın
Yorumlar
Yorumlar
Henüz yorum yok.
















