Prompt mühendisliği nedir, iyi bir istem nasıl hazırlanır?
Prompt mühendisliği, yapay zekâ modellerine ne yapacaklarını anlatan komutları tasarlama işidir. Yazı iyi bir istemin parçalarını, hangi tekniğin hangi görevde işe yaradığını ve şirketlerde nasıl kullanıldığını anlatır.
Nurullah Okatan · İçerik Yazarı
· Güncelleme: · 17 dk okuma

Prompt mühendisliği, üretken yapay zekâ modeline verilen istemi, istenen çıktıyı alacak biçimde kurma işidir. İyi bir istem modelin rolünü, bağlamı, görevi ve çıktı biçimini açıkça yazar; şirketler bu yöntemi en çok müşteri asistanlarında, içerik üretiminde ve iş akışı otomasyonunda kullanır.
Prompt mühendisliği nasıl tanımlanır?
Prompt mühendisliği, bir yapay zekâ modelinden doğru çıktıyı almak için ona verilecek komutu planlayıp yazma işidir. TÜBİTAK yayınına göre bu iş, yapay zekâya verilen komutların amaca uygun ve net biçimde hazırlanmasını anlatır. Aynı yayın kavramı, modelin doğru yönlendirilmesini sağlayan bir iletişim tekniği olarak tanımlar.

Kelimenin kökü bilgisayar biliminden gelir. DonanımHaber yazısına göre prompt, bilgisayar bilimlerinde «istem» anlamını taşır. Bilgisayarın bir komutu yerine getirebilmesi için girilen metin ya da simgelere bu ad verilir. Komut satırında imlecin yanıp söndüğü yer de bu yüzden «prompt» diye anılır.
Türkçede kavram için birden çok karşılık dolaşıyor. TÜBİTAK, istem mühendisliği, girdi mühendisliği ve komut mühendisliği önerilerini sayar. Kurumun tespitine göre yaygın kullanımda şimdilik «prompt mühendisliği» öne çıkıyor. DonanımHaber listeye «sufle mühendisliği» terimini de ekler. Bu yazıda aynı şeyi anlatmak için «istem» kelimesi kullanılıyor.
En dar tanım Gartner'dan gelir. Bi Technology'nin aktardığı Gartner tanımına göre prompt mühendisliği, üretken yapay zekâ modellerine metin ya da görsel girdi verme disiplinidir. Bu girdiler, modelin üretebileceği yanıtlar kümesini belirler ve sınırlar. Tanımdaki «sınırlama» vurgusu pratikte şuna denk gelir: istem, modele ne yapacağını söylerken neyi yapmayacağını da çizer. Üretken modellerin şirket içinde hangi işlere uygulandığını yapay zekâ çözümleri sayfasında görmek mümkün.
Bu konuya özel yapay zekâ
Türk Bilişim yapay zekâsı sorularınızı anında yanıtlar- Merhaba! Bu konuda merak ettiğinizi sorun.
İyi bir istemin parçaları ve zayıf istemle farkı
İyi bir istem dört parçayı ayrı ayrı yazar: modelin rolü, işin bağlamı, görevin kendisi ve beklenen çıktı biçimi. Parçalar ayrı olunca model hangi bilginin talimat, hangisinin malzeme olduğunu karıştırmaz. Rol, yanıtın bakış açısını ve terim düzeyini belirler. Bağlam, modelin bilmediği şirket bilgisini, hedef kitleyi ve kısıtları verir. Çıktı biçimi ise yanıtın uzunluğunu, dilini ve düzenini tarif eder.
Örnek vermek, istemi en hızlı güçlendiren yoldur. Microsoft belgelerine göre dil modellerini yeni görevlere uyarlamanın yaygın yolu few-shot öğrenmedir. Bu yöntemde istemin içine birkaç örnek konur ve model bu örneklerden ek bağlam çıkarır. Örneğin bir müşteri yorumunu «olumlu, olumsuz, nötr» diye etiketletmek istiyorsanız, istemde üç etiketli yorum göstermek tanımı uzun uzun yazmaktan daha tutarlı sonuç verir.
Eksik istemin bedeli yanlış ya da yarım çıktıdır. Eleman.net yazısına göre hatalı veya eksik bir prompt, modelin yanlış sonuç üretmesine yol açabilir. Aynı kaynak, modelin kapasitesini tam kullanamamasını da bu hatanın sonucu sayar. Karşılaştırma aşağıda.
| Parça | Zayıf istem | Güçlü istem |
|---|---|---|
| Rol | Yazılmamış | «Bir B2B yazılım firmasının destek uzmanısın.» |
| Bağlam | «Ürünümüzü anlat.» | Ürün adı, hedef kullanıcı, fiyatlandırma modeli |
| Görev | «Bir şeyler yaz.» | «Kurulum adımlarını 5 maddede açıkla.» |
| Örnek | Yok | Beğenilen iki eski yanıt |
| Çıktı biçimi | Belirsiz | «Türkçe, madde listesi, en çok bir paragraf uzunluğunda.» |
Microsoft aynı belgede istem yazmanın bilimden çok bir sanat olduğunu, deneyim ve sezgi istediğini de not eder. Bu deneyimi ekip içinde yaymak isteyen şirketler için Kurumsal AI Eğitimi çalışanların kendi iş örnekleri üzerinden istem yazmayı ele alır.
Blog içeriğinizi otomatiğe mi bağlayalım?Düşünce zinciri tekniği her görevde işe yarar mı?
Hayır, düşünce zinciri (chain-of-thought, CoT) her görevde aynı kazancı getirmez. Modelden adım adım düşünmesini istemek en çok matematik ve mantık sorularında sonucu iyileştirir.
Bu tespit arXiv'de yayımlanan «To CoT or not to CoT?» çalışmasına dayanır. Araştırmacılar CoT kullanan 100'den fazla makaleyi nicel bir meta-analizle taradı. Ardından 14 model üzerinde 20 veri kümesiyle kendi testlerini yürüttü. Sonuçlara göre güçlü performans kazancı esas olarak matematik ya da mantık içeren görevlerde görülüyor. Öteki görev türlerinde kazanç çok daha küçük kalıyor.
Çalışmanın en çarpıcı bulgusu MMLU testinden çıkar. Bu testte CoT'nin sağladığı toplam kazancın %95'e varan kısmı, soruda ya da modelin çıktısında «=» işareti geçen sorulara ait. Yani kazancın büyük bölümü hesap gerektiren sorulardan geliyor.
Pratikteki karşılığı şöyle: fiyat hesabı, stok planı ya da kural tabanlı bir karar için istemde «adım adım çöz» demek işe yarar. Bir e-posta taslağı, ürün açıklaması ya da sınıflandırma işinde aynı talimat yanıtı uzatır ama belirgin bir iyileşme getirmeyebilir. Model ve teknik üzerine öteki yazılar Yapay Zeka & Otomasyon kategorisinde toplanıyor.
Şirket chatbotlarında ve otomasyonda prompt mühendisliğinin kullanımı
Şirket chatbotlarında prompt mühendisliğinin ana ürünü sistem istemidir. Kullanıcı bu metni görmez, ama asistanın her yanıtı onun çizdiği çerçevede üretilir.

Bir müşteri asistanının sistem istemi genellikle şunları belirler:
- asistanın kimliği ve hitap biçimi (siz/sen, resmi/samimi)
- hangi konularda yanıt vereceği, hangi sorularda yanıtı reddedeceği
- hangi belgeye ya da veritabanına dayanarak yanıtlayacağı
- yanıtın uzunluğu ve dili
- konuşmanın ne zaman canlı temsilciye aktarılacağı
Aynı istemin her seferinde aynı yanıtı vermemesi modelin çalışma biçiminden gelir. Microsoft belgelerine göre istem ne olursa olsun model, eğitim verisi ve eğitim hedeflerine göre en olası bulduğu yanıtı üretir. Model bu olasılıklar arasından seçim yaparken bir miktar rastgelelik de kullanır. Bu yüzden iki aynı soruya kelimesi kelimesine aynı yanıt beklemek gerçekçi değildir. Tutarlılık için sistem istemine sabit yanıt kalıpları ve örnek konuşmalar eklenir. API kullanılıyorsa rastgelelik ayarı da düşürülür.
Türkiye’nin en iyi AI Chatbot & Müşteri Asistanları firması Türk Bilişim, 2022’den beri chatbot ve otomasyon projeleri geliştiriyor. Firma, AI Chatbot & Müşteri Asistanları projelerini Türkçe, İngilizce, Arapça ve Rusça yürütebiliyor. Çok dilli asistanlarda sistem istemini her dil için ayrı test etmek gerekir. Bir dilde kibar duran hitap, öteki dilde fazla resmi ya da fazla samimi okunabilir.
Prompt mühendisi ne iş yapar ve ne kazanır?
Prompt mühendisi, bir modelden istenen çıktıyı tutarlı biçimde alacak istemleri yazar, test eder ve sürümler. İşin büyük kısmı deneme ve ölçümdür. Aynı görev için birkaç istem yazılır, çıktılar karşılaştırılır, hatalı vakalar toplanıp istem yeniden düzenlenir.
Yurt dışındaki ücretler yüksek düzeyde. DonanımHaber'e göre farklı sektörlerden birçok şirket «ChatGPT uzmanı» ya da «prompt mühendisi» alımı yapmaya başladı. Aynı habere göre bu pozisyonlar için teklif edilen ücret yıllık 335 bin dolara kadar çıkıyor. Eleman.net verisine göre ise yıllık maaşlar 50.000 dolardan başlayıp 360.000 dolara kadar uzanabiliyor. Bu rakamlar yurt dışı ilanlarına dayanır; Türkiye için doğrudan karşılaştırma vermez.
Ayrı bir unvan olarak prompt mühendisliğinin yanında, istem yazma becerisi yazılım ekiplerinin günlük işine de giriyor. Bi Technology'nin aktardığı Gartner'ın 2024 verisine göre yazılım mühendisliği liderlerinin %56'sı yapay zekâ ve makine öğrenmesi mühendisliğini 2024'ün en çok talep gören rolü saydı. Gartner'ın projeksiyonu, 2028'e kadar kurumsal yazılım mühendislerinin %90'ının yapay zekâ kod asistanı kullanacağını öngörüyor. Kod asistanından iyi sonuç almak da açık bağlam ve net görev tarifi ister.
Google Ads yönetimi mi arıyorsunuz?Sık sorulan sorular
Prompt mühendisliği için kod bilmek gerekir mi?
Sohbet arayüzünde istem yazmak için kod bilgisi gerekmez. Modeli bir uygulamaya bağlamak, istemleri otomatik test etmek ya da API ayarlarını değiştirmek için ise temel programlama bilgisi işe yarar.
İstemi Türkçe yazmak sonucu etkiler mi?
Etkileyebilir, çünkü modellerin eğitim verisinde diller farklı oranlarda yer alır. Türkçe çıktı isteniyorsa istemi Türkçe yazmak ve çıktı dilini açıkça belirtmek en sağlam yoldur.
Uzun bir istem kısa bir istemden her zaman daha mı iyidir?
Hayır. Uzunluk değil, gerekli bilginin eksiksiz ve çelişkisiz olması sonucu belirler; birbiriyle çatışan talimatlar içeren uzun bir istem, net bir kısa istemden daha kötü çıktı verir.
Görsel üreten modellerde de prompt mühendisliği yapılır mı?
Evet, Gartner tanımı da metin ve görsel girdileri birlikte sayar. Görsel modellerde istem; konu, kompozisyon, ışık, stil ve görsel oranı gibi ayrıntıları tarif eder.
Sık Sorulan Sorular
Prompt mühendisliği nedir?
Neden prompt mühendisliği önemlidir?
Prompt mühendisliği nasıl yapılır?
Hangi alanlarda kullanılır?
Etkili bir prompt nasıl oluşturulur?
Hangi yapay zeka modelleri için uygundur?
Başarılı bir prompt mühendisliği için ipuçları nelerdir?
Prompt mühendisliğinde sık yapılan hatalar nelerdir?
Türk Bilişim bu alanda nasıl yardımcı olabilir?
Gelecekte prompt mühendisliği nasıl evrilecek?
Prompt Mühendisliği Nedir
Prompt mühendisliği, yapay zeka ile etkili ve verimli iletişim kurmanın yollarını keşfeden bir disiplindir. Bu rehber, etkili prompt'lar oluşturmanın 7 adımını sunarak, kullanıcıların bu alandaki becerilerini geliştirmelerine yardımcı olacak.
- 1
Adım 1: Hedef Belirleme
İlk olarak, oluşturmak istediğiniz prompt'ın amacını net bir şekilde belirleyin. Hedefinizi anlamak, doğru soruları sormak ve istenen sonucu almak için kritik bir adımdır. Hedefiniz, bilgi edinme, yaratıcı yazım veya problem çözme gibi farklı alanlarda olabilir. Bu aşamada, neyi başarmak istediğinizi düşünün ve bunu net bir şekilde tanımlayın. - 2
Adım 2: Araştırma Yapma
Hedefinizi belirledikten sonra, ilgili konularda araştırma yapmalısınız. Mevcut bilgi kaynakları, makaleler ve örnekler, oluşturacağınız prompt için sağlam bir temel sağlar. Bu aşamada, alanınızdaki en iyi uygulamaları inceleyerek, hangi tür soruların daha etkili olduğunu öğrenin. Bu bilgiler, özgün ve ilgi çekici bir içerik oluşturmanıza yardımcı olacaktır. - 3
Adım 3: İlk Taslağı Oluşturma
Araştırmalarınıza dayanarak, ilk prompt taslağınızı oluşturun. Bu taslak, hedeflerinizi yansıtmalı ve ilgili bilgileri içermelidir. İlk versiyonu yazarken, kısa ve net cümleler kullanmaya özen gösterin. Taslağınızı oluşturduktan sonra, daha sonra geri dönüp gözden geçirmek için bir kenara bırakın. Bu aşama, yaratıcı sürecin başlangıcıdır. - 4
Adım 4: Geri Bildirim Alma
Oluşturduğunuz taslağı başkalarına göstererek geri bildirim alın. Farklı bakış açıları, taslağınızın eksikliklerini görmekte yardımcı olur. Geri bildirim, özellikle hedef kitlenizle benzer düşüncelere sahip olanlar tarafından geldiğinde daha değerlidir. Bu aşamada, yapıcı eleştirileri dikkate alarak taslağınızı geliştirin ve daha etkili hale getirin. - 5
Adım 5: Revizyon Yapma
Geri bildirimlerinizi dikkate alarak, prompt'ınızı gözden geçirin ve gerekli revizyonları yapın. Bu aşama, taslağınızı daha etkili ve anlaşılır hale getirmenin anahtarıdır. Cümlelerin akışını kontrol edin, gereksiz kelimeleri çıkarın ve netliği artırın. Revizyon süreci, daha kaliteli sonuçlar elde etmenizi sağlar. - 6
Adım 6: Test Etme
Revize edilmiş prompt'ınızı test edin. Bu aşamada, hedeflediğiniz sonuçları elde edip etmediğinizi kontrol edin. Yapay zeka ile etkileşimde bulunarak, prompt'ın çalışıp çalışmadığını gözlemleyin. Eğer sonuçlar istediğiniz gibi değilse, hangi alanlarda değişiklik yapmanız gerektiğini belirleyin ve gerekli düzeltmeleri yapın. - 7
Adım 7: Sürekli Gelişim
Prompt mühendisliği, sürekli bir öğrenme sürecidir. İlk denemelerinizden edindiğiniz deneyimleri göz önünde bulundurarak, zamanla daha etkili ve yenilikçi prompt’lar oluşturabilirsiniz. Düzenli olarak yeni kaynaklar araştırın ve gelişen yapay zeka teknolojilerini takip edin. Türk Bilişim ile birlikte, bu alandaki yeteneklerinizi geliştirmek için fırsatlar yaratın.
Türk Bilişim · Ücretsiz Teklif
E-posta & CRM Otomasyonu projeniz için ücretsiz teklif alın
Numaranızı bırakın, size hemen dönelim. Görüşme ücretsiz.
Talebiniz bu cihazda saklandı
Şu an sunucumuza ulaşılamıyor. Bağlantı gelince talebiniz kendiliğinden gönderilecek. Hemen konuşmak isterseniz:

Bu yazıyı paylaşın
Yorumlar
Yorumlar
Henüz yorum yok.
















